Zmierzając w niebezpiecznym kierunku

Kieliszek wina ze znajomymi, piwo wypite na mieście, mogą powoli zamieniać się w codzienne picie małych ilości alkoholu we własnych czterech ścianach. Chociaż wiele osób może być daleka od uzależnienia, to jednak wkraczają do niebezpiecznej strefy. 

Ich zachowanie mieści się w tzw. szarej strefie, która zajmuje dość dużą przestrzeń oddzielającą zwykłe społeczne picie od picia, które kwalifikowałoby się jako nadużywanie alkoholu. Wśród osób w wieku 50+ najczęściej zdefiniować można taki stan poprzez poniższe działania, które występują codziennie lub prawie codziennie: 

• nie mogą doczekać się wypicia drinka, piwa, czy wina,
• korzystają z alkoholu samotnie i/lub w ukryciu,
• piją w celu złagodzenia stresu (z powodu przewlekłej choroby, trudności finansowych itp.),
• piją dla złagodzenia nudy lub samotności,
• używają alkoholu w celu złagodzenia objawów fizycznych (ból, bezsenność).

O krok za daleko

Według dr Alison Moore z University of California, około 10 do 15% ludzi nie zaczyna intensywnie pić, dopóki nie osiągnie starszego wieku. Należy zaznaczyć, że alkohol może działać inaczej na osoby dojrzałe niż młode. Niektóre osoby starsze mogą czuć się „na rauszu” bez zwiększania ilości wypijanego alkoholu. To z kolei może zwiększyć prawdopodobieństwo wypadków, w tym upadków, złamań i wypadków samochodowych. Ponadto starsze kobiety są bardziej wrażliwe niż mężczyźni na działanie alkoholu.

Zbyt duże spożycie alkoholu przez osoby po 50 roku życia może:

• prowadzić do uszkodzenia wątroby, zaburzeń układu odpornościowego i uszkodzenia mózgu,
• pogorszyć niektóre schorzenia, takie jak osteoporoza, cukrzyca, wysokie ciśnienie krwi, wrzody, utratę pamięci i zaburzenia nastroju,
• utrudnić lekarzom znalezienie i leczenie niektórych problemów zdrowotnych – na przykład alkohol powoduje zmiany w sercu i naczyniach krwionośnych; zmiany te mogą osłabić ból, który może być znakiem ostrzegawczym zawału serca,
• powodować, że niektóre starsze osoby są zapominalskie i zagubione – objawy te można pomylić z objawami choroby Alzheimera *,
• spowolnić reakcje i proces przetwarzania informacji,
• nadwyrężyć relacje z członkami rodziny, przyjaciółmi i innymi osobami.

Dlaczego osoby dojrzałe wpadają w sidła alkoholizmu? Z tych samych przyczyn, dla których wkraczają do “niebezpiecznej strefy”. Niektórzy z nich czują się samotni, stracili sens życia – pracę, małżonka, dziecko. Inni w taki sposób radzą sobie ze stresem, pędzącym światem, w którym nie potrafią się odnaleźć. Jeszcze inni piją dla przyjemności lub z braku innych zajęć. 

Profesjonalna pomoc

Niezależnie od wieku istnieją sposoby, aby uzyskać profesjonalną pomoc, jeśli cierpisz na uzależnienie od alkoholu lub czujesz, że zaczynasz tracić kontrolę. Bez względu na sytuację i stopień zaawansowania uzależnienia i problemów zdrowotnych przez nią spowodowanych, musisz pamiętać, że nałóg to choroba, a nie wybór. 

*Jak podaje National Institute of Alcohol Abuse and Alcoholism prowadzone badania wykazały także, że mężczyźni w średnim wieku, którzy średnio wypijali 2,5 porcje alkoholu dziennie, byli bardziej narażeni na „szybsze straty psychiczne” w ciągu następnej dekady niż mężczyźni, którzy pili rzadziej. Badanie wykazało również, że osoby intensywnie pijące zaczęły odczuwać utratę pamięci od półtora do sześciu lat wcześniej niż osoby, które piły mniej.

Artykuł Alkohol w życiu osób w wieku 50+ pochodzi z serwisu Mentaris.

Terapia online – skuteczność

Dane z badań potwierdzają, że terapia online jest tak samo skuteczna, jak tradycyjna terapia stacjonarna prowadzona w gabinecie. Jak pokazują badania przeprowadzone w Ontario w Kanadzie, pacjenci, którzy korzystali z pomocy tradycyjnej lub online uzyskiwali takie same efekty poprawy klinicznej oraz podobne wskaźniki satysfakcji z leczenia. Spotkania online mogą zatem stanowić alternatywę dla sesji odbywanych w poradni, a jakość spotkania i sposób pracy terapeuty nie będą różnić się od tradycyjnego podejścia. 

Terapia online zapewni ciągłość terapii 

Regularne sesje z terapeutą pomogą zapewnić wsparcie potrzebne do utrzymania codziennego funkcjonowania na zadowalającym poziomie. W zależności od umowy z terapeutą – w większości przypadków praktykuje się spotkania raz w tygodniu. Dlaczego istotne jest, aby utrzymać ciągłość sesji? Dłuższy okres przerwy pomiędzy spotkaniami powoduje, że zacierają się pewne informacje, a wypracowane mechanizmy mogą ulec „rozluźnieniu”. 

Oszczędność czasu 

Wizyta u terapeuty wiąże się z koniecznością dojazdu do gabinetu (w tym często stania w korku), a następnie powrotu do miejsca zamieszkania. Dzięki terapii online można zaoszczędzić ten czas, przeznaczając go na inne zadania lub po prostu na odpoczynek. Terapia online zapewnia stosunkowo szybki i łatwy dostęp do leczenia.

Możliwość większego wyboru

Decydując się na terapię online, nie ograniczasz się do konkretnego obszaru geograficznego i możesz wybierać spośród licencjonowanych terapeutów w całym kraju. Co ważne, jednym z czynników decydujących o sukcesie terapeutycznym jest znalezienie terapeuty, którego polubisz i któremu zaufasz. Terapia online daje Ci dostęp do szerokiego grona specjalistów, z którego możesz wybrać tego, który najbardziej odpowiada Twoim wymaganiom. 

Terapia online – w jakich sytuacjach jest dobrym rozwiązaniem?

• Ta forma terapii sprawdzi się także, jeśli mieszkasz stale za granicą i potrzebujesz wsparcia specjalisty mówiącego w Twoim ojczystym języku. Wystarczy dostęp do Internetu i szerokie grono ekspertów może być do Twojej dyspozycji. 
• Terapia przez internet to także dobre rozwiązanie, jeśli mieszkasz w małej miejscowości lub na wsi, w których nie ma dostępu do wyspecjalizowanych terapeutów lub dostęp ten jest mocno ograniczony. Decydując się na terapię online, możesz skorzystać ze wsparcia najlepszych ekspertów, bez ograniczeń związanych z lokalizacją. 
• Terapia online sprawdzi się również w momencie, gdy Twój tryb życia wymaga od Ciebie podróżowania, często zmieniasz swoje miejsce zamieszkania, i nie masz możliwości odbywania regularnych sesji w gabinecie stacjonarnym. Dzięki dostępowi do internetu, niezależnie od tego, w jakim miejscu na ziemi będziesz się znajdował utrzymasz stały kontakt z terapeutą. 
• W sytuacji, gdy jesteś osobą niepełnosprawną, możliwość odbycia sesji z terapeutą z własnego domu może zaoszczędzić Ci niemało wysiłku związanego np. z transportem do gabinetu.
• Wiele osób odczuwa silne emocje związane z pojawieniem się w gabinecie. Obawiają się, że zostaną zauważeni przez kogoś znajomego i negatywnie ocenieni. Terapia online pozwala wyeliminowania dyskomfort pojawiający się w momencie wizyt stacjonarnych. 
• W okresie pandemii wirusa SARS-CoV-2 COVID-19 terapia online jest dobrym rozwiązaniem dla osób, które obawiają się o swoje zdrowie i życie. Bezkontaktowa, nie wymagająca wychodzenia z domu forma terapii sprawi, że zachowasz stały kontakt ze swoim terapeutą, nie przerywając ciągu sesji lub rozpoczniesz terapię, eliminując ryzyko zakażenia się wirusem. 

Poradnictwo online może być tak samo skuteczne jak tradycyjny model terapii osobistej. Najważniejsze to wykonać pierwszy krok i umówić się na sesję. Twoje zdrowie psychiczne jest w końcu najważniejsze. 

Źródła: 

Journal of Affective Disorders, 2013,

American Psychiatric Association, 2007.

https://www.media.uzh.ch/en/Press-Releases/archive/2013/psychotherapie-via-internet-wirkt-gleich-gut-oder-besser-wie-im-sprechzimmer.html

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2633728/

https://www.hsrd.research.va.gov/research/abstracts.cfm?Project_ID=2141700249 

Artykuł Terapia online alternatywą dla terapii stacjonarnej pochodzi z serwisu Mentaris.

Skutki nadużywania substancji odczuwa nie tylko matka

W trakcie rozwoju płodu ważne składniki odżywcze oraz tlen filtrowane są od matki do dziecka przez łożysko, warstwę tkankową i naczynia krwionośne wyściełające macicę. Wraz z pępowiną łożysko działa jak koło ratunkowe dla rosnącego płodu. Szkodliwe związki zawarte w alkoholu, narkotykach, czy dopalaczach mogą przenikać przez nie i wpływać na dziecko. Ponadto związki te mogą uszkadzać samo łożysko, zakłócając wymianę składników odżywczych.

Negatywne powikłania

Według Merck Manual ​​kobiety, które piją alkohol w czasie ciąży, są prawie o 50% bardziej narażone na poronienie i znacznie bardziej prawdopodobne jest, że urodzą dziecko z niską masą urodzeniową. Powikłania spowodowane używaniem narkotyków i alkoholu nie kończą się jednak po porodzie. Zespół abstynencji noworodków lub FAS występuje, gdy dziecko rodzi się uzależnione od narkotyków, zwłaszcza opioidów. W ciągu 24-72 godzin po urodzeniu noworodki mogą odczuwać silne objawy odstawienia, ponieważ ich mózg i układ nerwowy dostosowują się do braku chemikaliów. W miarę starzenia się, dzieci urodzone przed narodzinami narażone na narkotyki lub alkohol są bardziej narażone na opóźnienia w rozwoju, problemy z nauką i zaburzenia zachowania. 

Uzależnienie ciężarnej – powody

Dlaczego kobiety w ciąży sięgają po alkohol lub narkotyki? Jednym z powodów jest fakt, że już wcześniej były uzależnione od danej substancji, a całkowita abstynencja lub nagłe odstawienie narkotyku jest dla nich ciężkim krokiem, którego nie potrafią same wykonać. Z drugiej strony – ciąża to także czas, w którym pojawić mogą się silne bodźce uruchamiające mechanizmy uzależnienia. Ciężarne sięgają wtedy po niebezpieczne dla siebie i dla dziecka substancje, aby złagodzić uczucie beznadziejności, rozpaczy, lęku lub smutku. Znajdują się w końcu nowej sytuacji. Czasem niezaplanowanej, zmuszającej do zmiany priorytetów życiowych i odnalezienia się w nowej roli. Nie zawsze mają także przy sobie osoby, które mogą wesprzeć je i pomóc przetrwać trudniejsze momenty.

Uzależnienie i depresja podczas ciąży

Stres emocjonalny i objawy fizyczne spowodowane ciążą mogą wywołać u kobiet epizody depresji lub lęku. American College of Obstetricians and Gynecologists szacuje, że od 14 do 23% kobiet w ciąży doświadcza depresji przedporodowej. Niektóre z podstawowych objawów depresji, takie jak epizody smutku, wahania nastroju, niski poziom energii i zaburzenia snu są zbieżne z objawami ciąży. Dlatego zdiagnozowanie depresji u ciężarnych może być trudne. Mimo tego identyfikacja depresji podczas ciąży jest niezwykle ważna, ponieważ może prowadzić kontynuacji spożywania substancji, które mogą zaszkodzić zarówno matce, jak i dziecku oraz do aktywowania mechanizmów uzależnienia. Alkohol, leki lub narkotyki mogą być traktowane przez kobietę jako sposób na czasową poprawę nastroju. Jednak stosowanie środków działających na ośrodkowy układ nerwowy może ostatecznie pogorszyć objawy depresji.

Strach przed opinią

Wiele ciężarnych, mimo że zdaje sobie sprawę z zagrożeń związanych z używaniem narkotyków i alkoholu w czasie ciąży, unika leczenia. Obawiają się konsekwencji przyznania do używania narkotyków lub picia alkoholu. Inne są w stanie pozostać trzeźwe lub nie przyjmować narkotyków w czasie ciąży, lecz nawrót choroby może wystąpić po urodzeniu dziecka. Dlatego tak ważne jest, zapanować nad uzależnieniem. 

Terapia to szansa – dla matki i dziecka

Rozwiązaniem może być terapia uzależnień online, podczas której razem z terapeutą odpowiada się na pytanie – dlaczego nadużywam alkohol lub narkotyków? Być może poszukuje się w nich ukojenia, leku na trudne emocje (zmęczenie, wypalenie, lęk przed przyszłością), a także sposobu na redukcję poczucia niespełnienia w życiu. Jedno jest pewne – odpowiedź na to pytanie i praca nad sobą wpłynie nie tylko na życie kobiety. Także na życie maleństwa, które nosi pod sercem. 

Artykuł Uzależnienie w ciąży pochodzi z serwisu Mentaris.

Głównym powodem niemożności połaskotania siebie samego jest fakt, że człowiek reaguje na własny dotyk inaczej, niż na dotyk osoby z zewnątrz. Dla przykładu – intensywniej odczuwamy „przybicie nam piątki”, niż samodzielne klaśnięcie. Co ciekawe – różnice w percypowaniu siebie oraz bodźców zewnętrznych nie dotyczą jedynie ludzi i samego dotyku. Badanie przeprowadzone w 2003 roku wykazało, że świerszcze słyszą własne cykanie ciszej niż cykanie innych przedstawicieli swojego gatunku. Według Dr Konstantina Kilteni zdolność ta ma znaczenie w kontekście ewolucji i jest istotna w aspekcie koncentracji uwagi (bodziec sensoryczny wymaga kosztów uwagi lub nie). 

Mózg rozpoznaje nasz dotyk

Mózg człowieka, który posiada mapę sensoryczną całego ciała, rozpoznaje moment, w którym dotyk pochodzi od nas samych, a kiedy z zewnątrz. Badania na ten temat rozpoczęły się w już 1990 r., lecz zintensyfikowano je wiele lat później, bo dopiero w 2017 roku.

Kluczowym eksperymentem dr Kilteni było zaobserwowanie reakcji mózgu na dotyk wolicjonalny palca wskazującego oraz w odpowiedzi na ten ruch dotyk naciskanego drążka. Wykazano wtedy, że w sytuacji, w której spodziewano się dotyku drążka w palec drugiej dłoni, odczucie to stawało się mało intensywne, gdy jednak zmieniono sekwencję uruchamiania drążka i dotyk „z zewnątrz” stawał się nierytmiczny i niespodziewany, stawał się on mocniej odczuwalny przez badanego. Wniosek był jeden – nasz mózg mniej intensywnie odczuwa bodźce, które sam planuje, i tak też jest z łaskotaniem, które sami sobie próbujemy zrobić.

Kluczowe badania

Badanie fRMI, wykonane podczas eksperymentu na 30 wolontariuszach wykazało, że indywidualne odczucia co do intensywności sensorycznej zależą od połączenia kory czuciowej (somatosensorycznej) z móżdżkiem, który jest jakościowym „kontrolerem” naszej aktywności. Eksperci podejrzewają, że móżdżek wysyła sygnały, by zmniejszyć percepcję łaskotania, gdy robimy to sobie sami.

Co ciekawe, badawcze z New Yersey odkryli, że szczury także mają łaskotki! Łaskotane wysyłają ultrasoniczne sygnały odpowiadające śmiechowi, co potwierdza aktywność kory somatosensorycznej w neuroobrazowaniu. Specjalista – Dr Oostland pracując z gryzoniami, podczas dmuchania w ich wąsy, obserwowała aktywność móżdżku. Okazało się, że doznanie nie było dla nich niemiłe, lecz zaskakujące. Stanowiło to potwierdzenie reakcji móżdżku na bodźce zaskakujące, jak w łaskotaniu.

Warto także podkreślić, że wiedza ta może lepiej zrozumieć spectrum autyzmu. Dr Ostland uważa, że dzieci, które doznały urazu głowy, a konkretnie móżdżku zaraz po porodzie, mają 36-krotnie większą szansę na symptomy autystyczne w późniejszym czasie. Badanie na ten temat jednak wciąż są prowadzone. 

Zainteresował Cię temat? Sprawdź pozostałe wpisy na blogu.

Źródło: 

The science of tickling: why the brain won’t let us tickle ourselves, 11 May 2020, by Caleb Davies, From Horizon Magazine

Artykuł Dlaczego mózg nie pozwala nam się połaskotać? pochodzi z serwisu Mentaris.

Jak nadużywanie alkoholu wyjątkowo wpływa na kobiety?

Negatywne skutki nadużywania alkoholu są zazwyczaj gorsze i bardziej wyraźne dla kobiet. Dlaczego? Uwarunkowania biologiczne ciała kobiet sprawiają, że ich organizm reaguje inaczej niż w przypadku mężczyzn. Kobiety są zazwyczaj szczuplejsze i niższe niż mężczyźni, co oznacza, że ​​ta sama ilość alkoholu będzie miała na nie większy wpływ. Na przykład kobiety, które piją wino, prawdopodobnie będą nim szybciej odurzone niż mężczyźni, którzy piją tę samą ilość i robią to w szybszym tempie. Kobiety mogą nawet spożywać mniej alkoholu w tym samym czasie niż mężczyźni, a jednocześnie odczuwają wyraźniejsze skutki zatrucia. Nawet kilka godzin później kobiety prawdopodobnie miałyby więcej alkoholu we krwi niż mężczyźni, gdyby oboje wypili taką samą ilość alkoholu.

Niektóre badania sugerują, że kobiety, które zaczynają ryzykowne zachowania związane z piciem, takie jak upijanie się lub picie dużych ilości alkoholu, są dwa razy bardziej narażone na rozwój alkoholizmu i wielu powikłań zdrowotnych. Powikłania te mogą obejmować wysokie ciśnienie krwi, uszkodzenie wątroby, czy nawet raka piersi*. 

Młode kobiety i nadużywanie alkoholu

Jak pokazują badania, kobiety pijące najwięcej alkoholu to osoby w wieku od 18 do 29 lat. Jednym z powodów jest stres życia studenckiego, moda na nieustanne imprezowanie i dopasowanie się do grupy rówieśniczej. Kolejnym – presja robienia kariery zawodowej i zdobywanie coraz lepszych stanowisk w firmie oraz zarabianie coraz większych pieniędzy. 

Lęk, kobiety i nadużywanie alkoholu

Badania przeprowadzone przez brytyjskich i amerykańskich naukowców (jeszcze przed okresem pandemii koronawirusa) sugerują, że mamy obecnie epidemię lęku. Około 33% osób cierpi na zaburzenia lękowe, przy czym aż u 6% z nich występują w dużym lub bardzo dużym nasileniu. Związek między nadużywaniem alkoholu a lękiem jest ponadczasowym połączeniem. Choć kobiety nie są wyjątkiem, bo jest to równie poważny problem w przypadku mężczyzn, to jednak właśnie kobiety są dwa razy bardziej narażone na zaburzenia lękowe niż mężczyźni. Skąd taka tendencja? Kobiety częściej odczuwają wyjątkową presję społeczną ze względu na płeć, która przyczynia się do odczuwania lęku. Ten sam związek występuje między alkoholem a depresją, którą samoleczą alkoholem.

Kobiety w ciąży a alkohol

Dziesiątki badań potwierdzają – cząsteczki alkoholu przenikają przez łożysko bezpośrednio do krwiobiegu i organizmu dziecka. Dlaczego zatem kobiety w ciąży piją? Może wynikać to z ich stylu życia (częste uroczystości, wznoszenie toastów, spotkania towarzyskie), braku wiedzy o ciąży lub braku wiedzy o konsekwencjach. Innym powodem jest redukcja stresu. Kobieta sięga po alkohol w celu zmniejszenia nasilenia nieprzyjemnych emocji. 

Niezależnie od wieku, pozycji zawodowej, czy dotychczasowych doświadczeń życiowych – uzależnienie od alkoholu to nałóg, który dotyczy zarówno samej kobiety, jak i jej otoczenia – męża, dzieci i innych bliskich. My kobiety – nie musimy świetnie radzić sobie z rzeczywistością, mamy prawo do potknięć. Mamy prawo także do sięgnięcia po pomoc, kiedy tylko zajdzie taka potrzeba. 

*Dodatkowo zaobserwowano, że wraz ze wzrostem spożycia alkoholu o każde 10 g/dzień, ryzyko zachorowania na nowotwór piersi wzrasta o 10%. Źródło: [https://www.mp.pl/pacjent/dieta/aktualnosci/166365,alkohol-a-ryzyko-raka-piersi]

Artykuł Kobiece związki z… alkoholem pochodzi z serwisu Mentaris.

Samobójstwa u nastolatków – powody

Nie ma dwóch takich samych nastolatków, lecz można zaobserwować kilka typowych powodów, przez które rozważają samobójstwo. Wiele z nich dokonuje tego czynu podczas ostrego kryzysu w reakcji na konflikt z rówieśnikami lub rodzicami. Oczywiście konflikty, zwłaszcza w okresie dorastania nie są zjawiskiem nietypowym, lecz jest grupa, która reaguje na nie szczególnie – rozważając samobójstwo. Dlaczego? Poniżej kilka przykładów: 

• Mają tzw. „historię problemów” w domu lub szkole.
• Cierpią z powodu niskiej samooceny, lub upokarzania.
• Wierzą, że nikogo nie interesuje ich życie, samopoczucie i są ciężarem dla innych.
• Cierpią na depresję.
• Nadużywają alkoholu, narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych.
• Doświadczyli bardzo stresujących zdarzeń, takich jak niechciana ciąża, problemy z prawem lub niespełnienie wysokich oczekiwań rodziców.

Samobójstwa u nastolatków – oznaki

Badania pokazują, że u dziewięciu na dziesięciu nastolatków, którzy próbują popełnić samobójstwo, występowały w przeszłości choroby psychiczne lub nadużywali substancji psychoaktywnych, co czyni te czynniki niezwykle istotnymi. Znaki ostrzegawcze mogą obejmować: 

• Zmiany w nawykach żywieniowych lub zwyczajach dotyczących snu.
• Niewyjaśnione, niezwykle agresywne lub zbuntowane zachowanie.
• Wycofanie się z życia rodzinnego i ze środowiska rówieśników.
• Utrata zainteresowania dotychczasowym hobby.
• Wagarowanie i wandalizm.
• Drastyczną zmianę osobowości.
• Pobudzenie/ niepokój.
• Mówienie lub pisanie o popełnieniu samobójstwa, nawet w żartach.
• Rozdawanie cennych rzeczy.
• Pogorszenie wyników nauki.

Jak pomóc nastolatkowi?

Jeśli zauważysz którykolwiek ze znaków ostrzegawczych u swojego dziecka, powinieneś podjąć następujące kroki:

I: Nie ignoruj ​​problemu. Zauważyłeś, że nastolatek na swój sposób „woła” o pomoc? Zaoferuj wsparcie, zrozumienie i współczucie. Porozmawiaj o uczuciach i zachowaniach, które widziałeś, i które powodują Twój niepokój. Nie musisz rozwiązywać problemu ani udzielać porad. Czasami sama troska i słuchanie, a także brak osądu, daje wszelkie niezbędne zrozumienie.

II: Poważnie podchodź do tematu samobójstwa. Mówienie o samobójstwie nie powoduje samobójstwa – ale unikanie wysłuchania tego, co myśli nastolatek, może sprawić, że poczuje się naprawdę samotny i zaniepokojony. Zaproponuj mu wspólne opracowanie strategii poprawy sytuacji. 

III: Zapewnij dziecku profesjonalną pomoc. Nastolatek, którego życie jest zagrożone potrzebuje profesjonalnej pomocy. Nawet gdy minie chwilowy kryzys, ryzyko zachowań samobójczych pozostaje wysokie, dopóki nie pozna nowych sposobów radzenia sobie z problemami.

Samobójstwa wśród młodzieży stanowią współcześnie istotny problem w polskim społeczeństwie. Jeśli zatem zauważysz, że Twoje dziecko wykazuje niektóre z powyższych znaków ostrzegawczych – nie czekaj, działaj. 

Artykuł Samobójstwa wśród nastolatków – cz. II pochodzi z serwisu Mentaris.

Samobójstwa wśród nastolatków- niechlubne liczby

Na samym początku warto zadać sobie pytanie o przyczynę samobójstw lub prób samobójczych wśród młodych osób. Nastolatki targają się na życie głównie z powodu zaburzeń: 

• psychicznych (50-98%), 
• depresyjnych (60-80%), 
• zachowania (50-80%).

W Polsce samobójstwa są pierwszą przyczyną śmierci wśród dzieci i młodzieży – stanowią 23% wszystkich zgonów w grupie wiekowej do 19 lat. Wskaźnik samobójstw wynosi z kolei 16,9 (na sto tysięcy). Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) wynik ten zalicza Polskę do pierwszej dwudziestki krajów na świecie. 

Jak podaje Komenda Główna Policji, w 2018 roku w naszym kraju na życie targnęło się 746 nastolatków w wieku 13-18 lat. To o 44 osoby więcej niż rok wcześniej. Z drugiej strony zmniejszyła się liczba zgonów nastolatków w wyniku prób samobójczych. Odnotowano 92 przypadki śmiertelne, rok wcześniej – 115. W samym 2018 roku było jednak 5 samobójstw u dzieci do 12 roku życia (!) i 92 samobójstwa u młodzieży.

Czas i miejsce 

Jak wynika ze statystyk, największe liczby samobójstw odnotowuje się w styczniu i maju. Dlaczego? Być może jest to związane z „gorącym” okresem w szkole i wzmożonym stresem wynikającym z obawy o oceny lub promocję do kolejnej klasy. Przyczyny prób samobójczych są jednak złożone. Nie można jednoznacznie podać powodu. Czynnikami ryzyka są zaburzenia u dziecka, wrażliwość, ale także trudności rówieśnicze i rodzinne. Podjęcie przez nastolatka próby samobójczej jest również bardziej prawdopodobne w okresie kryzysu społeczno-ekonomicznego, rodzinnego i indywidualnego (np. utrata ukochanej osoby, odkrycie swojej orientacji seksualnej, problemy w rodzinie, trudności w ustaleniu tożsamości, odmienne poglądy). 

Samobójstwa w ujęciu globalnym – dane WHO

Według WHO: 

• W ciągu ostatnich 45 lat wskaźnik samobójstw wzrósł o 60% na całym świecie.
• 20 razy częściej dochodzi do prób samobójczych (niezakończonych śmiercią).
• W Europie, szczególnie w Europie Wschodniej, wysokie wskaźniki samobójstw odnotowano zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet.
• W państwach wschodniego regionu Morza Śródziemnego i republiki Azji Środkowej wskaźniki samobójstw są najniższe. 
• Prawie 30% wszystkich samobójstw na świecie ma miejsce w Indiach i Chinach.
• 55% samobójstw na świecie dotyczy osób w wieku od 15 do 44 lat.
• Liczba samobójstw wśród młodzieży rośnie w największym tempie.
• Odsetek samobójstw wśród młodych ludzi wzrósł do tego stopnia, że ​​obecnie stanowią grupę najbardziej zagrożoną w jednej trzeciej wszystkich krajów.

Pamiętajmy – młody człowiek, który odczuwa dyskomfort psychiczny i rozważa myśl o odebraniu sobie życia, często nie ma już energii lub nie jest przekonany do szukania pomocy u innych. Naszą rolą jest odpowiednie odczytanie sygnałów. Jakich? O tym na moim blogu przeczytacie już niebawem. 

Artykuł Samobójstwa wśród nastolatków – cz. I pochodzi z serwisu Mentaris.

Czy to już depresja?

Dane Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wskazują, że na depresję może cierpieć około 300 milionów ludzi na całym świecie. Zaznaczyć jednak trzeba, że depresja jest często mylona z obniżonym nastrojem (zwłaszcza w okresie prób odstawienia substancji psychoaktywnych). Obniżony nastrój jest w takim momencie sytuacją naturalną, lecz pacjent może odbierać go jako początki depresji. W jaki sposób rozpoznać u siebie lub u swoich bliskich tę chorobę? Wśród najpopularniejszych symptomów depresji znajdują się:

• Kłopoty z koncentracją, zapamiętywaniem szczegółów i podejmowaniem decyzji,
• Zmęczenie,
• Poczucie winy i bezradności,
• Pesymizm,
• Bezsenność lub zbyt dużo snu,
• Drażliwość,
• Niepokój,
• Utrata zainteresowania rzeczami niegdyś przyjemnymi,
• Przejadanie się lub utrata apetytu,
• Bóle, bóle głowy lub skurcze, które nie ustępują,
• Problemy trawienne, które nie ustępują, nawet podczas leczenia,
• Myśli lub próby samobójcze.

Gdy zgłosisz się do specjalisty, z pewnością zada Ci kilka podstawowych pytań:

• Kiedy zaczęły się Twoje objawy?
• Jak długo trwają?
• Jak mocno odczuwasz ich skutki w codziennym życiu?
• Czy w Twojej rodzinie występuje depresja lub inne choroby psychiczne?
• Czy w przeszłości nadużywałeś alkoholu lub substancji psychoaktywnych? 

Uzależnienie i depresja

Szacuje się, że dziewięć milionów dorosłych na świecie ma problemy ze zdrowiem psychicznym i jednocześnie walczy z uzależnieniem od alkoholu lub narkotyków. Niestety, tylko około 7% z nich otrzymuje wsparcie w leczeniu obu tych stanów. 

Dlaczego osoby w depresji sięgają po substancje uzależniające? Działanie niewielkiej dawki alkoholu lub narkotyku na organizm przynosi im faktyczne rozluźnienie i poprawia nastrój. Zaznaczyć jednak trzeba, że jest to stan krótkotrwały, a przekroczenie pewnej dawki powoduje skutki dokładnie odwrotne – nasilenie się objawów depresji. Oprócz nasilenia się objawów depresji, w przypadku narkotyków istnieje także ryzyko wpadnięcia w stan psychozy (polega na zakłóceniu postrzegania, przeżywania i oceny rzeczywistości). 

Z drugiej strony – wyniki amerykańskich badań wykazały, że nadużywanie narkotyków w okresie nastoletnim aż czterokrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia depresji. Jest to kolejny argument potwierdzający, że depresja i uzależnienia bardzo często mogą iść ze sobą w parze. 

Podsumowując – chorowanie na depresję oraz nieustanne próby „poprawiania” sobie humoru alkoholem lub narkotykami niosą za sobą ryzyko uruchomienia mechaników uzależnienia. Z kolei, gdy nadużywanie substancji psychoaktywnych łączy się z depresją, symptomy choroby zwykle się wzmacniają. A jeśli jedno zaburzenie leczy się bez brania pod uwagę drugiego, powrót do zdrowia jest o wiele trudniejszy.

Artykuł Depresja a uzależnienie pochodzi z serwisu Mentaris.

Czynniki ryzyka

Faktem jest, że nie można zajrzeć w „kryształową kulę”, a następnie postawić tezy, że dziecko na pewno będzie borykać się z problemem picia alkoholu lub używaniem narkotyków w okresie nastoletnimi. Istnieją jednak czynniki, które mogą pomóc ustalić, czy może być bardziej lub mniej narażone na uzależnienie. Ważne jest, aby pamiętać, że czynniki ryzyka nie determinują przyszłości dziecka – informują jedynie o ogólnym wskaźniku prawdopodobieństwa. Można jednak spokojnie powiedzieć, że profilaktyczne działania i zwrócenie szczególnej uwagi na dzieci z wyższym ryzykiem pomaga zmniejszyć to prawdopodobieństwo. Zrozumienie czynników ryzyka jest również bardzo ważne, gdy dziecko ma za sobą pierwsze eksperymenty z uzależniającymi substancjami. 

Uzależnienie – do najczęstszych czynników ryzyka należą:

• intensywna potrzeba doznawania silnych wrażeń, 
• problemy w budowaniu relacji – z rodziną, rówieśnikami (powodujące poczucie wyobcowania i braku przynależności do większej grupy), 
• łatwy dostęp do alkoholu, narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych,
• problemy z nauką i radzeniem sobie z obowiązkami szkolnymi,
• przeżyta trauma (bycie świadkiem wypadku samochodowego, rozwód rodziców itp.).

Historie rodzinne – negatywny wzorzec zachowania

Jeśli w Twojej rodzinie występowały przypadki uzależnienia, warto również powiadomić o tym nastolatka, ponieważ jest on narażony na większe ryzyko wystąpienia problemu z narkotykami lub alkoholem (może przejąć pewien wzorzec zachowania). Porozmawiaj o tym z nim, w taki sam sposób jak w przypadku informowania o chorobie takiej jak np. cukrzyca. Nie wiesz, co powiedzieć? Poniżej przykład takiej rozmowy:

„Twój wujek chorował na alkoholizm i nie był w stanie przestać pić alkoholu. Zaniedbywał przez to rodzinę, zdrowie, pracę, co negatywnie wpływało na całe otoczenie. Fakt – picie alkoholu jest legalne, ale jak zapewne wiesz, niektórzy sobie nie radzą z kontrolowaniem tego, jak często i jak dużo piją. Nadużywają go w momencie, gdy jest im ciężko, gdy nie radzą sobie z obowiązkami, problemami. Gdybyś miał jakieś pytania związane z tą chorobą lub chciał o tym porozmawiać, to daj mi śmiało znać”. 

Uzależnienie – czynniki chroniące 

W jaki sposób można uchronić dziecko przed uzależnieniem? Do najskuteczniejszych „czynników chroniących” należą:

• kontakt z osobami dorosłymi z najbliższego środowiska (rodzice, dziadkowie, wujkowie) oraz relacje z osobami, które nie popierają stosowania substancji uzależniających, 
• pozytywny obraz własnej osoby,
• zdolność do radzenia sobie z trudnymi emocjami,
• posiadanie hobby i zainteresowań, 
• posiadanie marzeń, celów i realizacja ich.

Jeśli jednak nie potrafimy samodzielnie wdrożyć w życie wyżej wymienionych działań profilaktycznych lub mamy obawy, że nastolatek być może już zaczął eksperymentować z uzależniającymi substancjami – warto porozmawiać ze specjalistą, który swoją wiedzą wesprze nas w tej sytuacji.

Artykuł Uzależnienie u nastolatków – profilaktyka pochodzi z serwisu Mentaris.

3 etapy przechodzenia kryzysowej sytuacji

Kryzys rodzinny podzielić można na trzy, następujące po sobie etapy: początek, dezorganizację i reorganizację.

Etap 1: Początek kryzysu i coraz większa świadomość, że kryzys miał miejsce. Pierwszą reakcją może być niedowierzanie. Zadaniem na tym etapie jest zdefiniowanie problemu i stopniowe zaakceptowanie istnienia kryzysu.

Etap 2: Czas, w którym szok i niedowierzanie mogą uniemożliwić normalne funkcjonowanie lub myślenie. Jest to okres, kiedy rodzina jest w chaosie. 

Etap 3: Ma miejsce, gdy członkowie rodziny podejmują działanie. Rodzina reorganizuje się na nowym poziomie. Ten poziom może nie być podobny do starego i może być lepszy lub gorszy, ale prowadzi rodzinę w nowym kierunku.

Warto mieć świadomość, na którym etapie obecnie się znajdujemy, aby przygotować się na kolejny. W razie potrzeby dobrym pomysłem jest także rozmowa z bliskimi lub konsultacja ze specjalistą. 

Choroba w rodzinie – w jaki sposób należy traktować osobę chorą?

Najważniejsza kwestia – nie należy traktować osoby chorej, jakby była ubezwłasnowolniona. Ma prawo być smutna, wycofana z życia towarzyskiego, czy  nie radzić sobie okresowo z otaczającą ją rzeczywistością. Nie podejmujmy jednak rozmowy o chorobie lub o własnych uczuciach związanych z chorobą za jej plecami. Trudne rozmowy, łzy, lęk – to nie wstyd. Otwarta komunikacja pozwoli zachować równowagę, ale również pomóc zrozumieć chorobę i choremu, i Tobie. 

A co możesz już teraz zrobić dla siebie samego?

A co możesz już teraz zrobić dla siebie samego?

Aby poradzić sobie ze stresem, pamiętaj o tych kilku krokach: 

• Opracuj realistyczną perspektywę – po początkowym szoku zbadaj razem z chorym członkiem rodziny wszystkie możliwe opcje leczenia, skonsultujcie sprawę z kilkoma specjalistami, aby mieć jasny obraz sytuacji i możliwości. 
• Szukaj okazji do relaksu – postaraj się, aby tragedia całkowicie nie zdominowała Twojego świata – chodź do restauracji, kina, na spacer.
• Kontroluj niszczycielskie impulsy zamiast reagować na kryzys gniewem, nadużywaniem narkotyków / alkoholu lub wycofaniem emocjonalnym.
• Interweniuj na początku, a gdy pojawi się kryzys, postaraj się nie pogorszyć problemu.

Inne pomocne działania to: ćwiczenia, sen, kontynuowanie planów sprzed informacji o chorobie bliskiej osoby. 

Co istotne – wyeliminuj szkodliwe zachowania, które tylko pogarszają kryzys np. utrzymywanie uczuć w środku, tłumienie frustracji, zaprzeczanie czy unikanie problemu. Faktem jest, że choroba w rodzinie potrafi diametralnie zmienić funkcjonowanie domowników, lecz nie musi być to zmiana, która spowoduje chaos lub będzie źródłem kryzysu. 

Artykuł Choroba w rodzinie, a normalne funkcjonowanie pochodzi z serwisu Mentaris.