Dlaczego nastolatki chorują na depresję?

Istnieje wiele powodów, dla których nastolatek może wpaść w depresję. Na przykład może mieć poczucie bezwartościowości, które związane jest z niską samooceną (media społecznościowe nieustannie kreują nierealne kanony urody). Ważnymi czynnikami są także oceny w szkole, status społeczny, pozycja wśród rówieśników, orientacja seksualna lub sytuacja w domu. Czasami depresja nastolatków może wynikać z burzliwych zmian, które mają miejsce w ich otoczeniu (śmierć kogoś bliskiego, rozwód rodziców, przeprowadzka). 

Jakie są objawy depresji u nastolatków?

Bardzo często głównym symptomem depresji będzie zauważalna zmiana w myśleniu i zachowaniu. Nastolatek może nie mieć motywacji, a nawet wycofać się z życia rodzinnego, zamykając drzwi do sypialni po szkole i pozostając w swoim pokoju przez wiele godzin. Zdarza się także, że występuje u niego nadmierna senność lub zmieniają się nawyki żywieniowe. Poniżej przedstawiam listę typowych objawów depresji u nastolatków: 

• Apatia,
• Skargi na bóle, w tym bóle głowy, brzucha, ból krzyża lub zmęczenie,
• Trudności z koncentracją,
• Trudności w podejmowaniu decyzji,
• Nadmierne poczucie winy,
• Nieodpowiedzialne zachowanie – na przykład zapominanie o obowiązkach, spóźnianie się na zajęcia, opuszczanie szkoły,
• Utrata zainteresowania jedzeniem lub kompulsywne przejadanie się, które powoduje szybką utratę lub przyrost masy ciała,
• Problemy z pamięcią,
• Zaabsorbowanie śmiercią i umieraniem,
• Buntownicze zachowanie,
• Smutek, niepokój lub poczucie beznadziejności,
• Czuwanie w nocy i spanie w ciągu dnia,
• Pogorszenie wyników w nauce,
• Używanie alkoholu lub narkotyków,
• Wycofanie się z życia towarzyskiego.

Objawy te nie muszą występować łącznie, lecz już kilka z nich może świadczyć o tym, że nastolatek potrzebuje wsparcia specjalisty. 

Jak leczy się depresję nastolatków?

Najlepszym efektem leczenia depresji u nastolatków jest równoczesne leczenie farmakologiczne zlecone przez psychiatrę i równoległa psychoterapia. Pomocna jest również terapia rodzinna, jeśli konflikt rodzinny jest jednym z ważnych czynników wpływających na stan psychiczny dziecka. Nastolatek będzie również potrzebował wsparcia rodziny lub nauczycieli, w rozwiązywaniu problemów szkolnych lub rówieśniczych. Najważniejszym krokiem jest jednak zgłoszenie się do specjalisty i przeprowadzenie konsultacji. A jeśli nastolatek faktycznie zmaga się z depresją – należy odpowiednio zaplanować proces leczenia, który pozwoli mu odzyskać równowagę i powrócić do dawnego życia. 

Artykuł Depresja u nastolatka pochodzi z serwisu Mentaris.

Samobójstwa u nastolatków – powody

Nie ma dwóch takich samych nastolatków, lecz można zaobserwować kilka typowych powodów, przez które rozważają samobójstwo. Wiele z nich dokonuje tego czynu podczas ostrego kryzysu w reakcji na konflikt z rówieśnikami lub rodzicami. Oczywiście konflikty, zwłaszcza w okresie dorastania nie są zjawiskiem nietypowym, lecz jest grupa, która reaguje na nie szczególnie – rozważając samobójstwo. Dlaczego? Poniżej kilka przykładów: 

• Mają tzw. „historię problemów” w domu lub szkole.
• Cierpią z powodu niskiej samooceny, lub upokarzania.
• Wierzą, że nikogo nie interesuje ich życie, samopoczucie i są ciężarem dla innych.
• Cierpią na depresję.
• Nadużywają alkoholu, narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych.
• Doświadczyli bardzo stresujących zdarzeń, takich jak niechciana ciąża, problemy z prawem lub niespełnienie wysokich oczekiwań rodziców.

Samobójstwa u nastolatków – oznaki

Badania pokazują, że u dziewięciu na dziesięciu nastolatków, którzy próbują popełnić samobójstwo, występowały w przeszłości choroby psychiczne lub nadużywali substancji psychoaktywnych, co czyni te czynniki niezwykle istotnymi. Znaki ostrzegawcze mogą obejmować: 

• Zmiany w nawykach żywieniowych lub zwyczajach dotyczących snu.
• Niewyjaśnione, niezwykle agresywne lub zbuntowane zachowanie.
• Wycofanie się z życia rodzinnego i ze środowiska rówieśników.
• Utrata zainteresowania dotychczasowym hobby.
• Wagarowanie i wandalizm.
• Drastyczną zmianę osobowości.
• Pobudzenie/ niepokój.
• Mówienie lub pisanie o popełnieniu samobójstwa, nawet w żartach.
• Rozdawanie cennych rzeczy.
• Pogorszenie wyników nauki.

Jak pomóc nastolatkowi?

Jeśli zauważysz którykolwiek ze znaków ostrzegawczych u swojego dziecka, powinieneś podjąć następujące kroki:

I: Nie ignoruj ​​problemu. Zauważyłeś, że nastolatek na swój sposób „woła” o pomoc? Zaoferuj wsparcie, zrozumienie i współczucie. Porozmawiaj o uczuciach i zachowaniach, które widziałeś, i które powodują Twój niepokój. Nie musisz rozwiązywać problemu ani udzielać porad. Czasami sama troska i słuchanie, a także brak osądu, daje wszelkie niezbędne zrozumienie.

II: Poważnie podchodź do tematu samobójstwa. Mówienie o samobójstwie nie powoduje samobójstwa – ale unikanie wysłuchania tego, co myśli nastolatek, może sprawić, że poczuje się naprawdę samotny i zaniepokojony. Zaproponuj mu wspólne opracowanie strategii poprawy sytuacji. 

III: Zapewnij dziecku profesjonalną pomoc. Nastolatek, którego życie jest zagrożone potrzebuje profesjonalnej pomocy. Nawet gdy minie chwilowy kryzys, ryzyko zachowań samobójczych pozostaje wysokie, dopóki nie pozna nowych sposobów radzenia sobie z problemami.

Samobójstwa wśród młodzieży stanowią współcześnie istotny problem w polskim społeczeństwie. Jeśli zatem zauważysz, że Twoje dziecko wykazuje niektóre z powyższych znaków ostrzegawczych – nie czekaj, działaj. 

Artykuł Samobójstwa wśród nastolatków – cz. II pochodzi z serwisu Mentaris.

Czynniki ryzyka

Faktem jest, że nie można zajrzeć w „kryształową kulę”, a następnie postawić tezy, że dziecko na pewno będzie borykać się z problemem picia alkoholu lub używaniem narkotyków w okresie nastoletnimi. Istnieją jednak czynniki, które mogą pomóc ustalić, czy może być bardziej lub mniej narażone na uzależnienie. Ważne jest, aby pamiętać, że czynniki ryzyka nie determinują przyszłości dziecka – informują jedynie o ogólnym wskaźniku prawdopodobieństwa. Można jednak spokojnie powiedzieć, że profilaktyczne działania i zwrócenie szczególnej uwagi na dzieci z wyższym ryzykiem pomaga zmniejszyć to prawdopodobieństwo. Zrozumienie czynników ryzyka jest również bardzo ważne, gdy dziecko ma za sobą pierwsze eksperymenty z uzależniającymi substancjami. 

Uzależnienie – do najczęstszych czynników ryzyka należą:

• intensywna potrzeba doznawania silnych wrażeń, 
• problemy w budowaniu relacji – z rodziną, rówieśnikami (powodujące poczucie wyobcowania i braku przynależności do większej grupy), 
• łatwy dostęp do alkoholu, narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych,
• problemy z nauką i radzeniem sobie z obowiązkami szkolnymi,
• przeżyta trauma (bycie świadkiem wypadku samochodowego, rozwód rodziców itp.).

Historie rodzinne – negatywny wzorzec zachowania

Jeśli w Twojej rodzinie występowały przypadki uzależnienia, warto również powiadomić o tym nastolatka, ponieważ jest on narażony na większe ryzyko wystąpienia problemu z narkotykami lub alkoholem (może przejąć pewien wzorzec zachowania). Porozmawiaj o tym z nim, w taki sam sposób jak w przypadku informowania o chorobie takiej jak np. cukrzyca. Nie wiesz, co powiedzieć? Poniżej przykład takiej rozmowy:

„Twój wujek chorował na alkoholizm i nie był w stanie przestać pić alkoholu. Zaniedbywał przez to rodzinę, zdrowie, pracę, co negatywnie wpływało na całe otoczenie. Fakt – picie alkoholu jest legalne, ale jak zapewne wiesz, niektórzy sobie nie radzą z kontrolowaniem tego, jak często i jak dużo piją. Nadużywają go w momencie, gdy jest im ciężko, gdy nie radzą sobie z obowiązkami, problemami. Gdybyś miał jakieś pytania związane z tą chorobą lub chciał o tym porozmawiać, to daj mi śmiało znać”. 

Uzależnienie – czynniki chroniące 

W jaki sposób można uchronić dziecko przed uzależnieniem? Do najskuteczniejszych „czynników chroniących” należą:

• kontakt z osobami dorosłymi z najbliższego środowiska (rodzice, dziadkowie, wujkowie) oraz relacje z osobami, które nie popierają stosowania substancji uzależniających, 
• pozytywny obraz własnej osoby,
• zdolność do radzenia sobie z trudnymi emocjami,
• posiadanie hobby i zainteresowań, 
• posiadanie marzeń, celów i realizacja ich.

Jeśli jednak nie potrafimy samodzielnie wdrożyć w życie wyżej wymienionych działań profilaktycznych lub mamy obawy, że nastolatek być może już zaczął eksperymentować z uzależniającymi substancjami – warto porozmawiać ze specjalistą, który swoją wiedzą wesprze nas w tej sytuacji.

Artykuł Uzależnienie u nastolatków – profilaktyka pochodzi z serwisu Mentaris.

Naucz nastolatka rozpoznawać uczucia

Czasem dorośli zapominają, że rozumienie własnych uczuć to umiejętność, którą trzeba budować i rozwijać. Wielu nastolatków nie jest w stanie zidentyfikować swoich emocji – działają pod ich wpływem, zamiast o nich rozmawiać. Dlaczego tak istotne jest, aby nad tym pracować? Nastolatek, który potrafi rozpoznać swoje uczucia, może następnie ubrać je w słowa i powiedzieć innym jak się czuje i dlaczego doświadcza tych emocji. Wyjaśnimy także dziecku, że inni ludzie nie będą automatycznie rozpoznawać jego potrzeb i uczuć. Dobrze jest zachęcać go zatem do wyrażania swoich myśli, uczuć i opinii w określony, jasny, uczciwy i pełen szacunku sposób. Podawać mu przykłady, aby mógł lepiej zrozumieć „schemat działania”: „Czuję się zła, gdy tato nie pyta, jak mi minął dzień”, jest o wiele lepszym wyrażeniem niż: „Tata mnie wkurza!”.

Wyjaśnij style komunikacji

Warto poświęcić czas na wyjaśnienie nastolatkowi trzech głównych stylów komunikacji: pasywnego, agresywnego i asertywnego, a następnie poprosić go o określenie, jakiego stylu najczęściej używa. Poniżej krótka charakterystyka każdego z nich:

• Styl pasywny

Nastolatek nie mówi o swoich emocjach i potrzebach. Jeśli jednak zdarzy się taka sytuacja, to robi to cicho, jak gdyby wstydził się pojawiających się uczuć. 

• Styl agresywny

Nastolatek głośno mówi o swoich uczuciach, o tym, czego chce. W momencie, w którym tego nie otrzymuje – zaczyna krzyczeć, irytować się lub złościć.

• Styl asertywny

Nastolatek potrafi poradzić sobie w sytuacjach stresujących i traktuje je jako nowe doświadczenie. A co najważniejsze – potrafi bronić swojego zdania i powiedzieć „NIE”, w sytuacji, w której czuje dyskomfort. 

Jeśli dziecko używa stylu pasywnego lub agresywnego, dobrze jest zapytać je, jak może zmienić swój styl (lub w jaki sposób Ty możesz mu pomóc), aby był bardziej asertywny. 

Naucz go mówienia „NIE” bez wyrzutów sumienia

Asertywność to sztuka wyrażania własnego zdania, myśli, uczuć, ale w taki sposób, aby nie narzucać ich innym. Swobodnie i z pełną kontrolą. Pamiętajmy, że w okresie dorastania w pewnym momencie grupa rówieśnicza staje się dla nastolatków niezwykle istotna. Wypracowanie mechanizmu mówienia „NIE” może uchronić dziecko przed negatywnym wpływem rówieśników, którzy zaczynają eksperymentować z używkami (co ostatecznie może skończyć się uzależnieniem). W momencie, w którym widzimy, że przekroczył pewną granicę lub nie radzi sobie z problemami, rozwiązaniem może być wspólna wizyta u specjalisty. Nastolatek powinien mieć świadomość, że odmawianie i niezgadzanie się z innymi, nie powinno powodować odrzucenia.

Asertywność  – bądź wzorem

Nastolatki uczą się najlepiej obserwując innych. Twoje dziecko naturalnie rozwinie umiejętności asertywności, obserwując Ciebie podczas codziennych sytuacji. Upewnij się więc, że rozpoznajesz swoje uczucia i szczerze, ale z szacunkiem mówisz o nich, a kiedy trzeba stawiasz granice. 

Chwal zachowanie asertywne

Za każdym razem, gdy zauważysz, że Twoje dziecko używa wyrażeń typu „czuję się…”, z szacunkiem dzieli się swoją opinią lub wyraża swoje potrzeby w pozytywny sposób, pochwal jego zachowanie. Dobrym sposobem jest także użycie prostego komunikatu: „Naprawdę doceniam sposób, w jaki powiedziałeś mi, jak się czujesz”.

Jeśli nastolatek jest zadowolony z siebie, czuje spójność swoich wartości z tym co robi, a na dodatek ma wsparcie od ważnych dla siebie osób – jego poczucie własnej wartości jest wysokie. Efekt? Staje się pewnym siebie dorosłym, który potrafi poradzić sobie z kryzysem lub stresującą sytuacją.

Artykuł Asertywność – jak nauczyć jej nastolatka? pochodzi z serwisu Mentaris.

Tak rozpoczyna się wiele historii. Rodzic zauważa zmiany w swoim dziecku. Zrzuca je na karb okresu dojrzewania, stresy w szkole, niewyspanie – powodów można znaleźć wiele. Poza tym, przecież żyjemy w normalnej rodzinie, tu nie ma dysfunkcji i patologii, a moje dziecko nie chodzi brudne, nie rozrzuca wokół siebie igieł i strzykawek, to nie mogą być narkotyki. Nazbyt często jednak okazuje się, że jednak są.

Rodzic czuje się zagubiony, po etapie zaprzeczania i ignorowania znaków ostrzegawczych, przychodzi etap wstydu, zażenowania, poczucie porażki wychowawczej i obwinianie (siebie, partnera) za popełnione błędy. Bardzo często apatia, wynikająca z niemocy psychicznej, trudności w odnalezieniu w sobie siły, braku wiedzy, znajomości dostępnych narzędzi i sposobów walki z uzależnieniem – owocuje zaostrzeniem stanu choroby. Bo uzależnienie od narkotyków to choroba. Choroba, którą można (i trzeba!) leczyć i pokonać.

Narkotyki

Rodzajów narkotyków jest wiele, bardzo wiele. Skupimy się na trzech z nich, które są przez młodzież używane (statystycznie) najczęściej.

THC – marihuana. Liście, kwiaty i nasiona suszonych konopi indyjskich. W efekcie długofalowym wywołuje poważne zaburzenia koncentracji. Dziecko po zażyciu marihuany jest rozweselone, ale równocześnie spowolnione w działaniu, rozluźnione i rozgadane. Uwagę powinny zwrócić powiększone źrenice, przekrwione oczy, nagły przyrost apetytu, napady głodu, mdły-słodki zapach ubrań, włosów, z ust.

Amfetamina. Silnie uzależniająca psychicznie, ma działanie pobudzające, dodaje poczucia niespożytej energii. Dziecko po zażyciu amfetaminy jest silnie energiczne, gadatliwe, nie może usiedzieć w jednym miejscu, niewiele śpi. Symptomy, które powinny zwrócić uwagę to powiększone źrenice, nieuzasadnione „napady” energii, po których następuje gwałtowne wyczerpanie.

Dopalacze. Substancje o silnym działaniu psychoaktywnym. Wywołują stany pobudzenia, radości, czasem halucynacje. Działają różnie, są bowiem produkowane z różnych substancji – wyciągi z roślin, grzybów, związki syntetyczne. Dziecko po zażyciu dopalaczy może więc zachowywać się bardzo różnie (w zależności od substancji) – od wybuchów euforii, po stany depresyjne, omamy i halucynacje, ospałość graniczącą z brakiem kontaktu i wiele innych. Symptomy, które powinny zwrócić uwagę to nietypowe pobudzenie lub apatia, splątanie, agresja, podniesione ciśnienie, zmiana wielkości źrenic.

Artykuł Moje dziecko i narkotyki? Mnie to nie dotyczy pochodzi z serwisu Mentaris.

Nie pozostawaj obojętny i nie tłumacz zmian wszystkim, co tylko możliwe, otwórz szerzej oczy, jeśli:

• Dziecko bez powodu opuszcza się w nauce, dostajesz sygnały, że wagaruje i ma trudności
  w komunikacji z nauczycielami.

• Dziecko zmienia swoje zachowanie – zawsze aktywne, nagle staje się non stop senne lub przeciwnie – obserwujesz nadmierne pobudzenie.

• Obserwujesz nieuzasadnione wahania nastroju.

• Dziecko zaczyna wracać później, niż zwykle, wychodzi z domu nie mówiąc dokąd idzie, prowadzi rozmowy telefoniczne szeptem.

• Dziecko przestaje opowiadać ci – jak zawsze do tej pory – o szkolnych perypetiach, znajomych. Staje się zamknięte, tajemnicze i odpowiada krótko i bez wyjaśnień.

• Łapiesz dziecko coraz częściej na kłamstwach.

• Dziecko prosi cię o pieniądze bez uzasadnienia wydatku lub dostrzegasz, że pieniądze „znikają” z twojego portfela.

• Dostrzegasz nagłe zmiany w apetycie – jego brak lub nadmierny głód.

Symptomy są różne, uzależnione od zażywanego narkotyku, etapu uzależnienia, w jakim znajduje się dziecko i cech osobniczych. Zawsze jednak należy pamiętać, że niewytłumaczalne i nagłe zmiany zachowania dziecka mogą oznaczać, że dzieje się coś złego. Przeczytaj koniecznie „Moje dziecko i narkotyki? Mnie to nie dotyczy”.

Artykuł Moje dziecko i narkotyki. Jak rozpoznać problem ? pochodzi z serwisu Mentaris.