Polacy są zestresowani

Jak pokazuje raport “Polacy a stres” wykonany w 2020 roku na zlecenie Sanprobi, Polacy wymieniają stres jako jedne z częściej towarzyszących, negatywnych odczuć. 49% odczuwa go średnio kilka razy w tygodniu, z czego 18% codziennie lub prawie codziennie. A jak podali respondenci, ich umiejętność radzenia sobie z odczuwanym stresem jest raczej przeciętna i wynosi ok. 62 punktów na 100-stopniowej skali.

Świadomość stresu

Pierwszym krokiem do zarządzania stresem jest poznanie jego objawów. Ale rozpoznanie objawów stresu może być trudniejsze, niż myślisz. Dlaczego? Większość z nas jest tak przyzwyczajona do stresu, że często nie wiemy, że właśnie go doświadczamy, dopóki nie osiągniemy punktu krytycznego. Raport przygotowany przez Pracuj.pl potwierdził, że ponad połowa Polaków uważa, że praca generuje dziś więcej napięć, niż jeszcze dekadę temu. Brzmi znajomo?

Czym jest stres?

Stres to reakcja organizmu na trudne sytuacje, które doprowadzają do pogorszenia samopoczucia, osłabienia fizycznego czy zaburzeń emocjonalnych. Jest stanem przykrego napięcia, niepokoju i zagrożenia. To, co powoduje stres u jednej osoby, może nie mieć większego znaczenia dla drugiej. Niektórzy ludzie lepiej radzą sobie ze stresem niż inni. I nie każdy stres jest zły. Do pozytywnych skutków stresu można zaliczyć m.innymi: wzrost odporności na sytuacje trudne, wzrost kompetencji do radzenia sobie z nimi czy wreszcie może podnosić sprawność działania do poziomu optymalnego. Jesteśmy przystosowani do radzenia sobie z niewielkimi dawkami stresu. Ale nie jesteśmy przygotowani do radzenia sobie z długotrwałym, chronicznym stresem.

Niewyjaśnione przyczyny Twoich objawów?

Kiedy jesteś pod wpływem stresu, możesz odczuwać jego fizyczne objawy. Twój układ nerwowy jest na krawędzi z powodu reakcji adrenaliny i kortyzolu na stres. Kortyzol zmniejsza bowiem stężenie serotoniny i dopaminy, czyli neuroprzekaźników nazywanych hormonami szczęścia. Odpowiadają za dobre samopoczucie, pozytywne nastawienie, chęć do działania, a także pobudzanie ośrodka nagrody w mózgu. Zaburzenie ich poziomu może wywoływać u nas: 

• napięcia mięśni,
• zwiększenie ciśnienia krwi,
• rozszerzenie się źrenic,
• szybsze bicie serca,
• drżenie rąk,
• nadmierne pocenie się,
• problemy żołądkowe,
• zawał,
• brak popędu płciowego,
• autoimmunologiczne choroby (np. atopowe zapalenie skóry, czy łysienie plackowate),
• siwienie,
• bezsenność,
• utratę apetytu.

Długotrwały stres osłabia nasze chęci do życia. Nieleczony – może doprowadzić także do załamania nerwowego, czy prób “samoleczenia się” alkoholem lub innymi substancjami niebezpiecznymi. Objawy stresu o podłożu fizycznym świadczą o tym, że stres zakłócił równowagę niemal każdego układu w naszym organizmie. W takich sytuacjach pomocne może okazać się wsparcie eksperta, który postawi diagnozę i zweryfikuje źródło Twojego stresu. 

Artykuł Fizyczne objawy stresu pochodzi z serwisu Mentaris.

Zaburzenia psychosomatyczne – czym są?

Słowo psychosomatyczny wywodzi się z dwóch korzeni: psycho (oznacza umysł) i somatyczne – dotyczy ciała. W praktyce termin odnosi się do objawów spowodowanych stresem emocjonalnym, a nie organicznym (fizycznym) źródłem w ciele. Uważa się, że jednak czynniki psychiczne, takie jak stres i niepokój, mogą nasilać niektóre choroby fizyczne. Na przykład – stan psychiczny osoby może wpływać na stopień ciężkości choroby fizycznej. Fizyczne objawy wywoływane przez czynniki psychiczne nazywane są również somatyzacją lub zaburzeniami pod postacią somatyczną. Objawy te wynikają ze zwiększonej aktywności impulsów nerwowych wysyłanych z mózgu do różnych części ciała.

Przyczyny i objawy

Wiele czynników może odgrywać rolę w zaburzeniach psychosomatycznych. Należą do nich: cechy osobowości; warunki genetyczne, środowisko, w którym się obracamy, wpływ rodziny, czy czynniki biologiczne. Wśród najczęstszych objawów psychosomatycznych u swoich Pacjentów zauważam: 

• Ból całego ciała lub konkretnych części – głowy/brzucha,
• Zmęczenie,
• Nudności,
• Biegunkę,
• Wymioty,
• Zaparcia,
• Bolesne miesiączki,
• Szybkie bicie serca.

Co ciekawe – w amerykańskim badaniu na temat zaburzeń psychosomatycznych o nazwie Epidemiologic Catchment Area Study aż 36,7% respondentów zgłaszało bóle stawów, 31,5% bóle pleców, 24,9% bóle głowy, 24,6% ból w klatce piersiowej, 24,3% ból kończyn, 23,6% ból brzucha, 23,6% zmęczenie, 23,2% zawroty głowy. Prawie jedną trzecią tych objawów zakwalifikowano jako zaburzenia psychiatryczne, lub nie można ich było wyjaśnić w sposób medyczny. To pokazuje, że somatyzacja nie jest rzadkim zjawiskiem.

Przyczyny zaburzeń psychosomatycznych

Nasz umysł jest bardzo potężny i istnieją silne powiązania między nim, a ciałem. Czasami przyczyną objawów może być stres psychiczny lub traumatyczne przeżycia. Zdarza się także, że pacjenci z zaburzeniami psychosomatycznymi mogą również mieć depresję i lęk, co może zwiększać poziom niepokoju. 

W jaki sposób leczyć zaburzenia psychosomatyczne?

Leczenie objawów psychosomatycznych rozpoczyna się od postawienia odpowiedniej diagnozy. Zrozumienie diagnozy jest dość ważne. Kolejne badania lekarskie, gdy wcześniejsze były poprawne, nie pomogą, a z kolei samodzielne wyszukiwanie objawów w Internecie może podnieść poziom niepokoju.

Efektywne leczenie przybiera zwykle formę terapii psychologicznej, która początkowo ma na celu zbadanie objawów i ich wpływu. Niektórym pacjentom może pomóc radzenie sobie z traumą z przeszłości.

Dlatego jeśli podejrzewasz u siebie występowanie zaburzeń psychosomatycznych, warto zagłębić się w analizę ich przyczyn, a nie działać objawowo. To dobry krok w kierunku wyleczenia się z nich i poprawy jakości Twojego życia. 

Artykuł Czym są zaburzenia psychosomatyczne? pochodzi z serwisu Mentaris.

Nieustające uczucie rozdrażnienia

Nieumyta łyżeczka w zlewie, krzywo odłożone książki na półkę, czy głośna rozmowa przez telefon… To kilka przykładów sytuacji, które mogą doprowadzić osobę z nerwicą do pogłębienia jej stanu lub nagłych wybuchów. 

Narzekanie na objawy fizyczne bez przyczyny medycznej

Wiele neurotycznych zachowań ma postać “tajemniczych” skarg na objawy fizyczne, które nie mają podłoża medycznego. Znajdują się wśród nich:

• suchość w ustach,
• uczucie „kłucia” w klatce piersiowej,
• zaczerwienie skóry,
• rozstrój żołądka,
• obfite pocenie się,
• bólami głowy czy brzucha,
• częste oddawanie moczu.

Ciągły niepokój o bezpieczeństwo i zdrowie naszego dziecka

Rodzicielskie nerwice związane z typowym ryzykiem, jakie podejmują dzieci, mogą sprawić, że staniemy się “rodzicem helikopterem” (nieustannie krążącym nad dzieckiem, jak śmigłowiec ratunkowy). I choć takie osoby mają zazwyczaj dobre intencje, to jednak nie stwarzają warunków swoim dzieciom do normalnego rozwoju i przeżywania swojego dzieciństwa. 

Nadmierna świadomość objawów psychologicznych

Jak na ironię, osoby chorujące na nerwicę mogą doskonale wiedzieć, że wykazują typowe dla tej choroby objawy, ale i tak kontynuują swoje zachowanie. Co gorsza, obsesja na punkcie zdrowia psychicznego może pogorszyć ich problemy. 

Uczucie niepokoju z powodu codziennych wydarzeń

Zdenerwowanie się, gdy zdarzają się złe rzeczy, jest całkowicie normalne, ale nieuzasadnione jest denerwowanie się rzeczami błahymi. Złamanie paznokcia, rozsypanie płatków śniadaniowych lub spóźnienie się o dziesięć minut na spotkanie z przyjacielem to przykłady typowych sytuacji, w których osoba z nerwicą przestaje sobie radzić. 

Poczucie bycia winnym

Nerwica często idzie w parze z towarzyszącym poczuciem winy. I mowa tutaj także o sytuacjach, w których wina osoby chorej ewidentnie nie występuje. Nawet w takich momentach chory jest skłonny do nadmiernego przepraszania.

Obsesyjne myśli

Myślenie obsesyjne to nie tylko zachowanie typowe dla osób z nerwicą, ale także niebezpieczny czynnik, który może również prowadzić do depresji. Kiedy często zastanawiamy się nad rzeczami, które powinniśmy zrobić inaczej lub analizujemy drobne sytuacje, istnieje ryzyko pojawienia się innych neurotycznych zachowań.

Nadmierny perfekcjonizm

Większość z nas chce dobrze wykonywać swoją pracę. Istnieje jednak granica między wykonywaniem pracy dobrze, a silną potrzebą bycia perfekcyjnym (w swoim własnym rozumieniu). Ludzie, którzy są perfekcjonistami, zwykle spędzają więcej czasu niż to konieczne na wykonywaniu zadań, ponieważ są zdeterminowani, aby uniknąć popełnienia błędu. To z kolei może pogłębiać chorobę. 

Trudność w zaspokajaniu podstawowych potrzeb

Nerwica może powstrzymać nas od zaspokojenia podstawowych potrzeb. Jeśli odczuwasz nieuzasadniony smutek lub niepokój, to wykonywanie rutynowych czynności pielęgnacyjnych, takich jak kąpiel i pielęgnacja może być trudne. Możesz również mieć problemy z przestrzeganiem zdrowego planu żywieniowego lub ze snem, ponieważ każde drobne zakłócenie powoduje, że czujesz się niespokojny i przytłoczony.

Chorowanie na nerwice zdecydowanie może wpłynąć na jakość naszego życia. Nie jest to jednak droga bez powrotu. Istnieją sposoby radzenia sobie z nerwicami. A jednym z najważniejszych jest wizyta u terapeuty.

Artykuł Czy to nerwica? Sprawdź najczęstsze objawy. pochodzi z serwisu Mentaris.

Głównym powodem niemożności połaskotania siebie samego jest fakt, że człowiek reaguje na własny dotyk inaczej, niż na dotyk osoby z zewnątrz. Dla przykładu – intensywniej odczuwamy „przybicie nam piątki”, niż samodzielne klaśnięcie. Co ciekawe – różnice w percypowaniu siebie oraz bodźców zewnętrznych nie dotyczą jedynie ludzi i samego dotyku. Badanie przeprowadzone w 2003 roku wykazało, że świerszcze słyszą własne cykanie ciszej niż cykanie innych przedstawicieli swojego gatunku. Według Dr Konstantina Kilteni zdolność ta ma znaczenie w kontekście ewolucji i jest istotna w aspekcie koncentracji uwagi (bodziec sensoryczny wymaga kosztów uwagi lub nie). 

Mózg rozpoznaje nasz dotyk

Mózg człowieka, który posiada mapę sensoryczną całego ciała, rozpoznaje moment, w którym dotyk pochodzi od nas samych, a kiedy z zewnątrz. Badania na ten temat rozpoczęły się w już 1990 r., lecz zintensyfikowano je wiele lat później, bo dopiero w 2017 roku.

Kluczowym eksperymentem dr Kilteni było zaobserwowanie reakcji mózgu na dotyk wolicjonalny palca wskazującego oraz w odpowiedzi na ten ruch dotyk naciskanego drążka. Wykazano wtedy, że w sytuacji, w której spodziewano się dotyku drążka w palec drugiej dłoni, odczucie to stawało się mało intensywne, gdy jednak zmieniono sekwencję uruchamiania drążka i dotyk „z zewnątrz” stawał się nierytmiczny i niespodziewany, stawał się on mocniej odczuwalny przez badanego. Wniosek był jeden – nasz mózg mniej intensywnie odczuwa bodźce, które sam planuje, i tak też jest z łaskotaniem, które sami sobie próbujemy zrobić.

Kluczowe badania

Badanie fRMI, wykonane podczas eksperymentu na 30 wolontariuszach wykazało, że indywidualne odczucia co do intensywności sensorycznej zależą od połączenia kory czuciowej (somatosensorycznej) z móżdżkiem, który jest jakościowym „kontrolerem” naszej aktywności. Eksperci podejrzewają, że móżdżek wysyła sygnały, by zmniejszyć percepcję łaskotania, gdy robimy to sobie sami.

Co ciekawe, badawcze z New Yersey odkryli, że szczury także mają łaskotki! Łaskotane wysyłają ultrasoniczne sygnały odpowiadające śmiechowi, co potwierdza aktywność kory somatosensorycznej w neuroobrazowaniu. Specjalista – Dr Oostland pracując z gryzoniami, podczas dmuchania w ich wąsy, obserwowała aktywność móżdżku. Okazało się, że doznanie nie było dla nich niemiłe, lecz zaskakujące. Stanowiło to potwierdzenie reakcji móżdżku na bodźce zaskakujące, jak w łaskotaniu.

Warto także podkreślić, że wiedza ta może lepiej zrozumieć spectrum autyzmu. Dr Ostland uważa, że dzieci, które doznały urazu głowy, a konkretnie móżdżku zaraz po porodzie, mają 36-krotnie większą szansę na symptomy autystyczne w późniejszym czasie. Badanie na ten temat jednak wciąż są prowadzone. 

Zainteresował Cię temat? Sprawdź pozostałe wpisy na blogu.

Źródło: 

The science of tickling: why the brain won’t let us tickle ourselves, 11 May 2020, by Caleb Davies, From Horizon Magazine

Artykuł Dlaczego mózg nie pozwala nam się połaskotać? pochodzi z serwisu Mentaris.