Samobójstwa u nastolatków – powody

Nie ma dwóch takich samych nastolatków, lecz można zaobserwować kilka typowych powodów, przez które rozważają samobójstwo. Wiele z nich dokonuje tego czynu podczas ostrego kryzysu w reakcji na konflikt z rówieśnikami lub rodzicami. Oczywiście konflikty, zwłaszcza w okresie dorastania nie są zjawiskiem nietypowym, lecz jest grupa, która reaguje na nie szczególnie – rozważając samobójstwo. Dlaczego? Poniżej kilka przykładów: 

• Mają tzw. „historię problemów” w domu lub szkole.
• Cierpią z powodu niskiej samooceny, lub upokarzania.
• Wierzą, że nikogo nie interesuje ich życie, samopoczucie i są ciężarem dla innych.
• Cierpią na depresję.
• Nadużywają alkoholu, narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych.
• Doświadczyli bardzo stresujących zdarzeń, takich jak niechciana ciąża, problemy z prawem lub niespełnienie wysokich oczekiwań rodziców.

Samobójstwa u nastolatków – oznaki

Badania pokazują, że u dziewięciu na dziesięciu nastolatków, którzy próbują popełnić samobójstwo, występowały w przeszłości choroby psychiczne lub nadużywali substancji psychoaktywnych, co czyni te czynniki niezwykle istotnymi. Znaki ostrzegawcze mogą obejmować: 

• Zmiany w nawykach żywieniowych lub zwyczajach dotyczących snu.
• Niewyjaśnione, niezwykle agresywne lub zbuntowane zachowanie.
• Wycofanie się z życia rodzinnego i ze środowiska rówieśników.
• Utrata zainteresowania dotychczasowym hobby.
• Wagarowanie i wandalizm.
• Drastyczną zmianę osobowości.
• Pobudzenie/ niepokój.
• Mówienie lub pisanie o popełnieniu samobójstwa, nawet w żartach.
• Rozdawanie cennych rzeczy.
• Pogorszenie wyników nauki.

Jak pomóc nastolatkowi?

Jeśli zauważysz którykolwiek ze znaków ostrzegawczych u swojego dziecka, powinieneś podjąć następujące kroki:

I: Nie ignoruj ​​problemu. Zauważyłeś, że nastolatek na swój sposób „woła” o pomoc? Zaoferuj wsparcie, zrozumienie i współczucie. Porozmawiaj o uczuciach i zachowaniach, które widziałeś, i które powodują Twój niepokój. Nie musisz rozwiązywać problemu ani udzielać porad. Czasami sama troska i słuchanie, a także brak osądu, daje wszelkie niezbędne zrozumienie.

II: Poważnie podchodź do tematu samobójstwa. Mówienie o samobójstwie nie powoduje samobójstwa – ale unikanie wysłuchania tego, co myśli nastolatek, może sprawić, że poczuje się naprawdę samotny i zaniepokojony. Zaproponuj mu wspólne opracowanie strategii poprawy sytuacji. 

III: Zapewnij dziecku profesjonalną pomoc. Nastolatek, którego życie jest zagrożone potrzebuje profesjonalnej pomocy. Nawet gdy minie chwilowy kryzys, ryzyko zachowań samobójczych pozostaje wysokie, dopóki nie pozna nowych sposobów radzenia sobie z problemami.

Samobójstwa wśród młodzieży stanowią współcześnie istotny problem w polskim społeczeństwie. Jeśli zatem zauważysz, że Twoje dziecko wykazuje niektóre z powyższych znaków ostrzegawczych – nie czekaj, działaj. 

Artykuł Samobójstwa wśród nastolatków – cz. II pochodzi z serwisu Mentaris.

Samobójstwa wśród nastolatków- niechlubne liczby

Na samym początku warto zadać sobie pytanie o przyczynę samobójstw lub prób samobójczych wśród młodych osób. Nastolatki targają się na życie głównie z powodu zaburzeń: 

• psychicznych (50-98%), 
• depresyjnych (60-80%), 
• zachowania (50-80%).

W Polsce samobójstwa są pierwszą przyczyną śmierci wśród dzieci i młodzieży – stanowią 23% wszystkich zgonów w grupie wiekowej do 19 lat. Wskaźnik samobójstw wynosi z kolei 16,9 (na sto tysięcy). Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) wynik ten zalicza Polskę do pierwszej dwudziestki krajów na świecie. 

Jak podaje Komenda Główna Policji, w 2018 roku w naszym kraju na życie targnęło się 746 nastolatków w wieku 13-18 lat. To o 44 osoby więcej niż rok wcześniej. Z drugiej strony zmniejszyła się liczba zgonów nastolatków w wyniku prób samobójczych. Odnotowano 92 przypadki śmiertelne, rok wcześniej – 115. W samym 2018 roku było jednak 5 samobójstw u dzieci do 12 roku życia (!) i 92 samobójstwa u młodzieży.

Czas i miejsce 

Jak wynika ze statystyk, największe liczby samobójstw odnotowuje się w styczniu i maju. Dlaczego? Być może jest to związane z „gorącym” okresem w szkole i wzmożonym stresem wynikającym z obawy o oceny lub promocję do kolejnej klasy. Przyczyny prób samobójczych są jednak złożone. Nie można jednoznacznie podać powodu. Czynnikami ryzyka są zaburzenia u dziecka, wrażliwość, ale także trudności rówieśnicze i rodzinne. Podjęcie przez nastolatka próby samobójczej jest również bardziej prawdopodobne w okresie kryzysu społeczno-ekonomicznego, rodzinnego i indywidualnego (np. utrata ukochanej osoby, odkrycie swojej orientacji seksualnej, problemy w rodzinie, trudności w ustaleniu tożsamości, odmienne poglądy). 

Samobójstwa w ujęciu globalnym – dane WHO

Według WHO: 

• W ciągu ostatnich 45 lat wskaźnik samobójstw wzrósł o 60% na całym świecie.
• 20 razy częściej dochodzi do prób samobójczych (niezakończonych śmiercią).
• W Europie, szczególnie w Europie Wschodniej, wysokie wskaźniki samobójstw odnotowano zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet.
• W państwach wschodniego regionu Morza Śródziemnego i republiki Azji Środkowej wskaźniki samobójstw są najniższe. 
• Prawie 30% wszystkich samobójstw na świecie ma miejsce w Indiach i Chinach.
• 55% samobójstw na świecie dotyczy osób w wieku od 15 do 44 lat.
• Liczba samobójstw wśród młodzieży rośnie w największym tempie.
• Odsetek samobójstw wśród młodych ludzi wzrósł do tego stopnia, że ​​obecnie stanowią grupę najbardziej zagrożoną w jednej trzeciej wszystkich krajów.

Pamiętajmy – młody człowiek, który odczuwa dyskomfort psychiczny i rozważa myśl o odebraniu sobie życia, często nie ma już energii lub nie jest przekonany do szukania pomocy u innych. Naszą rolą jest odpowiednie odczytanie sygnałów. Jakich? O tym na moim blogu przeczytacie już niebawem. 

Artykuł Samobójstwa wśród nastolatków – cz. I pochodzi z serwisu Mentaris.

Czynniki ryzyka

Faktem jest, że nie można zajrzeć w „kryształową kulę”, a następnie postawić tezy, że dziecko na pewno będzie borykać się z problemem picia alkoholu lub używaniem narkotyków w okresie nastoletnimi. Istnieją jednak czynniki, które mogą pomóc ustalić, czy może być bardziej lub mniej narażone na uzależnienie. Ważne jest, aby pamiętać, że czynniki ryzyka nie determinują przyszłości dziecka – informują jedynie o ogólnym wskaźniku prawdopodobieństwa. Można jednak spokojnie powiedzieć, że profilaktyczne działania i zwrócenie szczególnej uwagi na dzieci z wyższym ryzykiem pomaga zmniejszyć to prawdopodobieństwo. Zrozumienie czynników ryzyka jest również bardzo ważne, gdy dziecko ma za sobą pierwsze eksperymenty z uzależniającymi substancjami. 

Uzależnienie – do najczęstszych czynników ryzyka należą:

• intensywna potrzeba doznawania silnych wrażeń, 
• problemy w budowaniu relacji – z rodziną, rówieśnikami (powodujące poczucie wyobcowania i braku przynależności do większej grupy), 
• łatwy dostęp do alkoholu, narkotyków lub innych substancji psychoaktywnych,
• problemy z nauką i radzeniem sobie z obowiązkami szkolnymi,
• przeżyta trauma (bycie świadkiem wypadku samochodowego, rozwód rodziców itp.).

Historie rodzinne – negatywny wzorzec zachowania

Jeśli w Twojej rodzinie występowały przypadki uzależnienia, warto również powiadomić o tym nastolatka, ponieważ jest on narażony na większe ryzyko wystąpienia problemu z narkotykami lub alkoholem (może przejąć pewien wzorzec zachowania). Porozmawiaj o tym z nim, w taki sam sposób jak w przypadku informowania o chorobie takiej jak np. cukrzyca. Nie wiesz, co powiedzieć? Poniżej przykład takiej rozmowy:

„Twój wujek chorował na alkoholizm i nie był w stanie przestać pić alkoholu. Zaniedbywał przez to rodzinę, zdrowie, pracę, co negatywnie wpływało na całe otoczenie. Fakt – picie alkoholu jest legalne, ale jak zapewne wiesz, niektórzy sobie nie radzą z kontrolowaniem tego, jak często i jak dużo piją. Nadużywają go w momencie, gdy jest im ciężko, gdy nie radzą sobie z obowiązkami, problemami. Gdybyś miał jakieś pytania związane z tą chorobą lub chciał o tym porozmawiać, to daj mi śmiało znać”. 

Uzależnienie – czynniki chroniące 

W jaki sposób można uchronić dziecko przed uzależnieniem? Do najskuteczniejszych „czynników chroniących” należą:

• kontakt z osobami dorosłymi z najbliższego środowiska (rodzice, dziadkowie, wujkowie) oraz relacje z osobami, które nie popierają stosowania substancji uzależniających, 
• pozytywny obraz własnej osoby,
• zdolność do radzenia sobie z trudnymi emocjami,
• posiadanie hobby i zainteresowań, 
• posiadanie marzeń, celów i realizacja ich.

Jeśli jednak nie potrafimy samodzielnie wdrożyć w życie wyżej wymienionych działań profilaktycznych lub mamy obawy, że nastolatek być może już zaczął eksperymentować z uzależniającymi substancjami – warto porozmawiać ze specjalistą, który swoją wiedzą wesprze nas w tej sytuacji.

Artykuł Uzależnienie u nastolatków – profilaktyka pochodzi z serwisu Mentaris.