Utrata pracy – 7 etapów

Informacja o zwolnieniu przez wielu może być odebrana jako bolesny cios. Podobnie jak w przypadku żałoby lub rozstania – w przypadku utraty pracy pojawia się kilka etapów:

• Szok i zaprzeczenie – niedowierzanie, negowanie rzeczywistości, „to nie mogło mi się przydarzyć”.
• Ból i poczucie winy –  ból z powodu utraty, wyrzuty sumienia za to, co zrobiliśmy / czego nie zrobiliśmy.
• Gniew i targowanie się – walka, ocenianie własnej winy, pytanie „dlaczego ja?”.
• Depresja, refleksja i samotność – okres smutnej refleksji, uświadomienie sobie wielkości swojej straty.
• Początek podnoszenia się – powolne dostosowywanie się do sytuacji, osiągnięcie poczucia spokoju, objawy fizyczne stresu ulegają zmniejszeniu. 
• Przebudowa i dalsze prace – próba normalnego funkcjonowania, rozpoczęcie poszukiwania rozwiązań oraz zajmowanie się sprawami dnia codziennego. 
• Akceptacja i nadzieja – dostosowanie się do nowej rzeczywistości i gotowość do działania.

Nie należy „pędzić” przez któryś z tych etapów, ponieważ każdy z nich jest ważny, aby pomóc uleczyć ból i negatywne emocje. Warto jednak rozpoznać, na którym z etapów aktualnie się znajdujemy – wtedy o wiele łatwiej będzie zaakceptować sytuację i przygotować się na kolejny krok. 

Utrata pracy – co zrobić?

Poniżej kilka przydatnych wskazówek, które mogą być początkiem do efektywnego „zarządzania zmianą”, jaką jest zakończenie pewnego etapu w życiu zawodowym.

• Bądź otwarty na to, co się z tobą stało. 

Nie bój się powiedzieć: „Straciłem pracę”. Możesz być zaskoczony, ilu ludzi, których spotkałeś, miało podobne doświadczenia.

• Skorzystaj ze wsparcia. 

Szczególnie pomocne może być rozmawianie z grupą osób znajdujących się w Twojej sytuacji (i słuchanie jej). Często odkrycie, że istnieją inni ludzie, którzy borykają się z tymi samymi obawami, może być bardzo pomocne w radzeniu sobie z uczuciami. W przypadku, gdy zauważysz, że swoje uczucia próbujesz tłumić sięgając po alkohol lub używki – dobrym pomysłem jest skorzystanie z pomocy terapeuty. Mechanizmy uzależnień uruchamiają się bardzo szybko, lecz „wyłączenie ich” nie występuje automatycznie (nawet po znalezieniu kolejnej pracy). 

• Przetwarzaj swoje emocje. 

Powiedz o swoim gniewie, strachu, czy frustracji rodzinie i znajomym. Dlaczego? Kiedy pozwalasz sobie na to, robisz pierwszy krok w kierunku zarządzania swoimi emocjami. To ty będziesz kierował nimi, zamiast one tobą. 

• Pogłębiaj relacje. 

Twój partner i rodzina, a także przyjaciele, mogą być źródłem siły, która pozwoli przetrwać ten moment. 

• Pozbądź się poczucia winy

Możesz czuć się winny, nawet jeśli wiesz, że utrata pracy nie miała nic wspólnego z wykonywaniem obowiązków służbowych. Przepracuj to uczucie (np. podczas terapii), a po usunięciu go, z dużym prawdopodobieństwem poczujesz się lepiej. 

Na koniec – dla wielu osób zwolnienie to nie koniec świata, ale nadzieja na nowe otwarcie. Niektórzy męczą się w swojej pracy, lecz nie mają odwagi jej zmienić. Dopiero bodziec z zewnątrz pozwala dostrzec im nowe możliwości i znaleźć odwagę. Należy jednak uważnie obserwować swoje uczucia, aby umiejętnie nimi zarządzać. 

* to główny wniosek pochodzący z przeglądu badań przeprowadzonego przez University of East Anglia oraz What Works Center for Wellbeing (niezależnej instytucji ustanowionej przez brytyjski rząd).

Artykuł Utrata pracy – jak sobie z nią poradzić? pochodzi z serwisu Mentaris.

Różne oblicza stresu w pracy

Stres w pracy to taki stan, w którym pracownik odczuwa dyskomfort psychiczny z powodu stawiania mu wymagań i warunków, które przekraczają jego aktualne możliwości. Jeżeli trwa krótko i jest odpowiednio rozładowywany, wtedy może działać mobilizująco. Kiedy jest go jednak za dużo i utrzymuje się przez długi czas, może wówczas prowadzić m.in. do spadku efektywności, wewnętrznej frustracji i obniżenia poczucia własnej wartości. Nieraz powoduje również negatywne konsekwencje zdrowotne. Są one związane zwłaszcza z funkcjonowaniem układu krwionośnego, trawiennego, mięśniowo-szkieletowego, a także obniżeniem odporności organizmu, depresją, nerwicami, migrenami czy powstawaniem wrzodów.

Ciągle myślisz o swojej pracy i z jej powodu żyjesz w nieustannym napięciu? Starasz się pracować najlepiej jak potrafisz, jednak nadal odnosisz wrażenie, że dajesz z siebie zbyt mało? Twoje napięcie potęgują obawy przed utratą pracy. Odczuwasz lęk przed popełnieniem błędów lub niespełnieniem oczekiwań pracodawcy. Po powrocie z pracy jesteś na tyle wyczerpany, że nie masz już sił na realizowanie własnych pasji czy wykonywanie obowiązków domowych. Zaczynasz przenosić stres z pracy do domu, zdarza Ci się wyżywać na współmałżonku i dzieciach. Cierpisz z powodu bezsenności, dokucza Ci ból głowy i brzucha, łatwiej łapiesz różne infekcje.

Od trudnych emocji do uzależnienia

Czujesz się coraz bardziej zmęczony i rozgoryczony. Towarzyszy Ci naprzemiennie złość, żal, gniew, lęk, smutek, zazdrość, wstyd, bezradność czy poczucie winy. Coraz trudniej jest Ci znaleźć wewnętrzną motywację do pracy. Tracisz kontrolę nad emocjami i możesz zacząć wchodzić w konflikty ze współpracownikami. Możliwe jednak, że w pracy nie chcesz się przyznać do problemu; myślisz sobie, że przecież nie jesteś mięczakiem.

W tym momencie może pojawić się pokusa, aby szukać ukojenia w alkoholu, który pozwala chociaż na chwilę się „znieczulić” i odciąć od trudnej rzeczywistości. Podobny efekt mogą wywołać niektóre leki czy inne substancje o działaniu uspokajającym, znieczulającym czy halucynogennym. Niestety to wszystko działa tylko do czasu…

Wkrótce możesz zacząć odczuwać pierwsze symptomy uzależnienia. Będziesz potrzebował coraz większych dawek do uzyskania tego samego efektu, utracisz kontrolę nad swoim piciem/sięganiem po narkotyki czy leki. Spadnie Twoja wydajność w pracy i będziesz odczuwał coraz większe trudności w radzeniu sobie z własnymi emocjami.

Co zrobić, by taki scenariusz nie dotknął Ciebie?

Przede wszystkim potrzebujesz oddzielić swoje życie zawodowe od prywatnego. Nie zaniedbuj innych ważnych obszarów, takie jak rodzina, wypoczynek, zdrowy styl życia czy rozwijanie pasji. Przypomnij sobie jakie zajęcia sprawiają Ci przyjemność i zaplanuj na nie czas. Stres związany
z pracą świetnie koi zwłaszcza kontakt z naturą. Można go również rozładować dzięki aktywności fizycznej oraz ćwiczeniom relaksacyjnym.

Ustal zasady z przełożonym co do nadgodzin, kończenia pracy w domu oraz wykonywanie obowiązków niezgodnych z Twoimi kompetencjami. Jeśli nie wiesz w jaki sposób to zrobić, warto wtedy rozważyć kurs asertywności lub konsultację psychologiczną. Przede wszystkim jednak postaraj się zachować wyrozumiałość i obniżyć wymagania względem siebie. Każdy ma prawo do popełniania błędów, Ty też. Nie ma ludzi, którzy wszystko wiedzą i nigdy się nie mylą. Przyznanie się do słabości i niedoskonałości świadczy paradoksalnie o Twojej sile.

Warto unikać używania takich słów jak „zawsze”, „nigdy”, „muszę”, „natychmiast”. Lepiej zamienić je na „byłoby dobrze”, „chciałbym”, „postaram się”, „spróbuję”, „zrobię, co w mojej mocy”. Poszukaj swoich mocnych stron i doceniaj siebie nawet za małe sukcesy. Nie odwlekaj wyznaczonych Ci zadań, a do kolejnych przejdź dopiero po zakończeniu wcześniej rozpoczętych, a przynajmniej po zakończeniu jakieś ich części.

Nie zostawaj sam ze swoimi problemami w pracy. Dobrze jest znaleźć osobę, z którą będziesz mógł się dzielić swoimi przeżyciami – partnerka/partner, przyjaciel czy psycholog. Nie staraj się na siłę udowadniać osobom w pracy swojej wartości. Trudno odczuwać radość z obowiązków zawodowych, jeżeli wykonuje się je w stanie ciągłej presji.
Pamiętaj, że nie jesteś swoją pracą. Twoja wartość jako człowieka nie zależy od sukcesów zawodowych i aprobaty ze strony przełożonych czy współpracowników.

Artykuł Stres w pracy zaczyna Cię przerastać? Nie wpadnij w pułapkę uzależnienia pochodzi z serwisu Mentaris.