Czym jest współuzależnienie?

Współuzależnienie to zaburzona adaptacja do trudnej sytuacji, poprzez utrwalenie specyficznych wzorców funkcjonowania i reagowania, które rozwijają się w okresie utrzymywania relacji z osobą uzależnioną. Termin ten został pierwotnie ukuty w latach 50. XX wieku w kontekście Anonimowych Alkoholików, aby wspierać partnerów osób, które nadużywały alkoholu i które były uwikłane w toksyczne życie tych, którymi się opiekowali.

Oznaki współuzależnienia – diagnoza

Poniżej zaprezentowałam kilkanaście twierdzeń, które pojawiają się podczas procesu stawiania diagnozy osobom współuzależnionym: 

• Nie potrafię odróżnić własnych myśli oraz uczuć od myśli i uczuć innej osoby.
• Myślę lub planuje działania za inną osobę. 
• Abym mógł/mogła poczuć się dobrze, potrzebuję aprobaty i uwagi innych. 
• Myślę, że nie jestem wystarczająca/cy.
• Gdy ktoś bliski przeżywa trudną sytuację, od razu odczuwam niepokój i napięcie.
• Zachowuję się, jak gdybym wciąż za coś przepraszał/a.
• Często nie wiem, czego chcę lub czego potrzebuję. 
• Mam wrażenie, że to inni wiedzą lepiej, co jest dla mnie dobre.
• Czuję potrzebę przekonywania innych, że zasługuję na miłość. 
• Nie mam czasu, aby zadbać o siebie. 
• Idealizuję ludzi, przez co zdarza mi się przeżywać rozczarowanie lub oburzenie ich postawami.
• Natłok zadań sprawia, że nie mam czasu na przemyślenia. 
• Boję się swojej złości i strachu. 
• “Muszę”, a nie “chcę”.
• Mam problem z budowaniu trwałych relacji z innymi ludźmi. 
• Zdarza mi się manipulować osobami ze swojego otoczenia.
• Czuję, że nie mogę zmienić swojej sytuacji.
• Kłamię, aby chronić tych, których kocham. 
• Boję się odrzucenia, dlatego pozwalam się ranić.
• Nie potrafię przebywać sam na sam ze sobą.

Co istotne – badanie opublikowane w Journal of Personality and Social Psychology wykazało mocne dowody współuzależnienia u kobiet, których rodzice używali alkoholu. To jednak nie jedyna grupa, która jest w szczególności narażona na współuzależnienie. Tego rodzaju zachowanie zaobserwować można także u osób: 

• z niskim poczuciem własnej wartości,
• z “deficytami uczuć” z okresu dzieciństwa, 
• wychowanych w przeświadczeniu, że należy bezwzględnie poświęcać się dla innych (ignorując przy tym własne potrzeby i emocje), 
• obawiających się zmian. 

Osoba współuzależniona często przechodzi kilka faz współuzależnienia: 

– obwinianie siebie za nałóg bliskiej osoby (w tym nieskuteczne interwencje), 

– ukrywanie problemu przed światem z poczucia wstydu i bezradności oraz izolowanie uzależnionego, 

– skupienie się na nałogu i na tym, jak zachowuje się osoba uzależniona,

– rezygnację i utratę nadziei (w tym dążenie do zminimalizowania szkód). 

Współuzależnienie to zachowanie, które przybiera różne formy i poziomy intensywności. Często prowadzi to do niezdrowej dynamiki związku, która z biegiem czasu stopniowo się pogarsza, ponieważ osoba współuzależniona traci część siebie. Samoświadomość i aktywne przekierowanie swojej uwagi z uzależnionego na swoje życie staje się tutaj kluczowym celem podczas terapii. Dlatego, jeśli czujesz, że być może temat współuzależnienia dotyka także Ciebie – zapraszam do rozmowy. Razem przyjrzyjmy się temu obszarowi. 

Artykuł Czym jest współuzależnienie? pochodzi z serwisu Mentaris.