3 etapy przechodzenia kryzysowej sytuacji

Kryzys rodzinny podzielić można na trzy, następujące po sobie etapy: początek, dezorganizację i reorganizację.

Etap 1: Początek kryzysu i coraz większa świadomość, że kryzys miał miejsce. Pierwszą reakcją może być niedowierzanie. Zadaniem na tym etapie jest zdefiniowanie problemu i stopniowe zaakceptowanie istnienia kryzysu.

Etap 2: Czas, w którym szok i niedowierzanie mogą uniemożliwić normalne funkcjonowanie lub myślenie. Jest to okres, kiedy rodzina jest w chaosie. 

Etap 3: Ma miejsce, gdy członkowie rodziny podejmują działanie. Rodzina reorganizuje się na nowym poziomie. Ten poziom może nie być podobny do starego i może być lepszy lub gorszy, ale prowadzi rodzinę w nowym kierunku.

Warto mieć świadomość, na którym etapie obecnie się znajdujemy, aby przygotować się na kolejny. W razie potrzeby dobrym pomysłem jest także rozmowa z bliskimi lub konsultacja ze specjalistą. 

Choroba w rodzinie – w jaki sposób należy traktować osobę chorą?

Najważniejsza kwestia – nie należy traktować osoby chorej, jakby była ubezwłasnowolniona. Ma prawo być smutna, wycofana z życia towarzyskiego, czy  nie radzić sobie okresowo z otaczającą ją rzeczywistością. Nie podejmujmy jednak rozmowy o chorobie lub o własnych uczuciach związanych z chorobą za jej plecami. Trudne rozmowy, łzy, lęk – to nie wstyd. Otwarta komunikacja pozwoli zachować równowagę, ale również pomóc zrozumieć chorobę i choremu, i Tobie. 

A co możesz już teraz zrobić dla siebie samego?

A co możesz już teraz zrobić dla siebie samego?

Aby poradzić sobie ze stresem, pamiętaj o tych kilku krokach: 

• Opracuj realistyczną perspektywę – po początkowym szoku zbadaj razem z chorym członkiem rodziny wszystkie możliwe opcje leczenia, skonsultujcie sprawę z kilkoma specjalistami, aby mieć jasny obraz sytuacji i możliwości. 
• Szukaj okazji do relaksu – postaraj się, aby tragedia całkowicie nie zdominowała Twojego świata – chodź do restauracji, kina, na spacer.
• Kontroluj niszczycielskie impulsy zamiast reagować na kryzys gniewem, nadużywaniem narkotyków / alkoholu lub wycofaniem emocjonalnym.
• Interweniuj na początku, a gdy pojawi się kryzys, postaraj się nie pogorszyć problemu.

Inne pomocne działania to: ćwiczenia, sen, kontynuowanie planów sprzed informacji o chorobie bliskiej osoby. 

Co istotne – wyeliminuj szkodliwe zachowania, które tylko pogarszają kryzys np. utrzymywanie uczuć w środku, tłumienie frustracji, zaprzeczanie czy unikanie problemu. Faktem jest, że choroba w rodzinie potrafi diametralnie zmienić funkcjonowanie domowników, lecz nie musi być to zmiana, która spowoduje chaos lub będzie źródłem kryzysu. 

Artykuł Choroba w rodzinie, a normalne funkcjonowanie pochodzi z serwisu Mentaris.

Współuzależnienie – kto jest najbardziej narażony?

Problem współuzależnienia najczęściej dotyka konkretnych grup osób, które:

• mają niskie poczucie własnej wartości,
• doznały deficytu uczuć w okresie dzieciństwa,
• wychowane zostały w przekonaniu, że należy bezwzględnie poświęcać się dla drugiej osoby (w rezultacie już jako dziecko uczyły się, aby ignorować własne potrzeby i cały czas myśleć tylko o tym, co mogą zrobić dla innych),
• boją się zmian w życiu.

Współuzależnienie – objawy

Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA) wyszczególniła kilkanaście objawów bycia współuzależnionym. Co istotne, aby być zakwalifikowanym jako osoba współuzależniona, objawy te nie muszą występować łącznie. Należą do nich: 

Potrzeba zadowalania innych

Sprawianie innym przyjemności nie jest niczym złym. Osoby współuzależnione są jednak przekonane, że nie mają wyboru i muszą spełniać oczekiwania drugiej osoby. Powiedzenie „nie” wywołuje u nich niepokój. Łatwiej jest im poświęcić własne potrzeby lub zmienić cały tryb życia na rzecz drugiej osoby. Często nie znajdują wręcz satysfakcji ani szczęścia, jeśli wykonywana czynność nie dotyczy uzależnionego. Przedkładanie spraw związanych z osobą uzależnioną może doprowadzić do tego, że ciężko jest im później zidentyfikować własne potrzeby, cele i pragnienia. 

Otwieranie parasola ochronnego nad uzależnionym

Osoby współuzależnione mają trudności w pozwoleniu uzależnionej osobie na doświadczanie konsekwencje swoich czynów. Przykład? Troszczą się o nieposzlakowaną opinię uzależnionego, wyręczają go w jego obowiązkach, czy nawet dbając o jego dietę lub higienę osobistą. Może doprowadzić to w konsekwencji do zaniechania spotkań towarzyskich, częstego irytowania się na pozostałych członków rodziny, czy prób wymuszania zachowań innych ludzi

Kontrolowanie osoby uzależnionej

Współuzależnieni odczuwają silną potrzebę kontrolowania osoby uzależnionej. Dzięki temu mają poczucie, że chronią osobę uzależnionioną. Sami też czują się pewniej, bezpieczniej. Przeszukują jego rzeczy osobiste, czytają korespondencję, przeglądają telefon, czy chowają lub wylewają znaleziony alkohol. Próbują znaleźć odpowiedź na pytania: co uzależniony właśnie robi, mówi, czuje. 

Życie w tajemnicy

Utrzymanie w tajemnicy nałogu, z którym boryka się osoba bliska, staje się priorytetem. Właśnie dlatego osoby uzależnione często żyją w systemie kłamstw, które uniemożliwiają normalne funkcjonowanie całej rodziny. 

Zaprzeczanie 

Podobnie jak osoby uzależnione od alkoholu, zaprzeczają wystąpieniu utraty kontroli nad własnym piciem, współuzależnieni zaprzeczają bezsilności wobec zachowań bliskiej osoby. 

Niskie poczucie własnej wartości

Osoby współuzależnione często charakteryzuje niskie poczucie własnej wartości, które próbują podwyższyć poprzez wspieranie i pomaganie innym. W momencie, gdy pojawiają się niepowodzenia (np. w powstrzymaniu alkoholika od picia), występuje u nich uczucie bycia bezwartościowym. 

Zmiany w samopoczuciu fizycznym

Osoby współuzależnione zauważyć mogą u siebie także:

• występowanie problemów ze snem,
• zaburzenia łaknienia,
• zaburzenia oddechu,
• odnowienie zaleczonych chorób,
• bóle głowy, żołądka, w klatce piersiowej, czy bóle kręgosłupa,
• zaburzenia mowy lub słuchu.

Współuzależnienie – leczenie

Kluczowym aspektem jest uświadomienie sobie istnienia problemu. Dopiero wtedy może przyjść kolejny etap tj. pogodzenie się ze świadomością, że osoba współuzależniona nie ma wpływu na nałóg bliskiej osoby. W przejściu całej drogi pomocna będzie terapia współuzależnień. Podczas sesji współuzależniony nauczy się stawiać granice osobie z nałogiem, jak i mówić otwarcie o sytuacji, która go spotkała. Jest to także czas, aby nauczyć się akceptować samego siebie i dopuścić możliwość skupienia się na własnym życiu i samorozwoju.

Artykuł Współuzależnienie: objawy i leczenie pochodzi z serwisu Mentaris.